- Vì suy thoái kinh tế tại Séc nên người lao động (NLĐ) phải về nước trước hạn, nhưng khi về nước, đến Trung tâm dịch vụ xuất khẩu lao động thuộc Công ty Cổ phần vận tải Biển Bắc (gọi tắt là Nosco) thì NLĐ lại bất ngờ bị Công ty Nosco đổ lỗi: Tự ý bỏ về nước trước thời hạn.

Lỗi tại NLĐ? 

Sáng ngày 18/5, có 8 lao động xuất khẩu từ Séc về nước trước thời hạn đã tập trung tại 278 Tôn Đức Thắng (Hà Nội), trụ sở của Trung tâm dịch vụ xuất khẩu lao động thuộc Công ty Cổ phần vận tải Biển Bắc để đòi quyền lợi thanh lý hợp đồng. 

8 lao động đi Séc không đồng ý với phương án thanh lý hợp đồng của Công ty Nosco. (Ảnh: Vũ Điệp)

Theo phản ánh của 8 lao động, sau khi họ phải về nước trước thời hạn 2 năm, Công ty Nosco đưa ra phương án chỉ hỗ trợ 700 USD và đổ lỗi cho họ phá vỡ hợp đồng là không đúng, vì thực tế họ phải về nước sớm là do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế tại Séc.

Lao động Đào Thanh Linh (Văn Giang, Hưng Yên) cho biết: “Số tiền 700 USD là số tiền chúng tôi đặt cọc lúc đi, bây giờ khi về nước chúng tôi lấy lại là đương nhiên. Còn việc Công ty Nosco đổ lỗi cho chúng tôi phá vỡ hợp đồng và tự động về nước là không đúng, vì chúng tôi về nước sớm là do tác động của khủng hoảng kinh tế tại Séc. Không đời nào chúng tôi vay mượn bỏ ra hơn 100 triệu đồng để được sang Séc làm việc mà đang có việc chúng tôi lại tự ý bỏ về để mắc nợ vào thân”.

Tuy nhiên, trong buổi làm việc với báo chí ngày 18/5, bà Phạm Minh Thái, Phó Giám đốc Công ty Nosco lại một mực khẳng định: “Thực tế, Công ty Nosco vẫn tìm được việc làm cho các lao động, nhưng lao động không chịu làm mà lại tự ý về nước trước hạn theo chương trình hồi hương của Chính phủ Séc”.

Anh Linh cho biết, không đời nào anh vay nợ gần 100 triệu đồng sang Séc làm việc để rồi tự ý bỏ về nước để mang nợ vào thân. (Ảnh: Vũ Điệp)

Thế nhưng khi phóng viên báo chí đưa ra bức thư mà Công ty Kiekert – cs (nơi các lao động làm việc kể từ khi sang Séc) gửi cho anh Đào Thanh Linh, có nói rõ hợp đồng công ty ký với anh Linh từ ngày 21/4/2008 đến ngày 31/3/2009 rằng: “Do cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã gây ảnh hưởng đến việc sản xuất kinh doanh của công ty nên công ty không thể ký hợp đồng lao động tiếp với anh Linh được”, thì bà Thái lại không đưa ra được lời giải thích thoả đáng.

Mặt khác, trong hợp đồng Công ty Nosco ký với NLĐ sang Séc làm việc, về nơi ở đơn vị sử dụng lao động phải hoàn toàn chịu trách nhiệm sắp xếp. Nhưng thực tế, lao động phải bỏ tiền ra thuê nơi ở để làm việc.

Lao động Nguyễn Hà Quyền, một trong 8 lao động về nước, nói: “Hợp đồng ký một đường nhưng sang đến nơi lại thực hiện một nẻo. Chúng tôi tưởng không phải mất tiền thuê nhà ở, nhưng thực tế mỗi ngày chúng tôi vẫn phải bỏ ra 120 nghìn đồng, trong khi chủ lao động chỉ hỗ trợ thêm 50 nghìn đồng/ngày”. 

Thu nhiều khoản sai quy định

Theo phản ánh của nhóm lao động, hợp đồng ký với Công ty Nosco ghi khoản tiền phải nộp trước khi đi là 73,645 triệu đồng nhưng trong thực tế, người lao động phải nộp tới 92,999 triệu đồng mới được đi. Thậm chí, người lao động phản ánh, phải mất đúng 7.200 USD chi phí người lao động mới hoàn thành thủ tục. 

Thực tế trong các khoản thu này có nhiều khoản thu chưa đúng theo quy định như: tiền phí dịch vụ và quản lý lao động thu trước 1.300 USD cho 3 năm (trong khi hợp đồng là 1 năm và việc gia hạn phụ thuộc vào chủ sử dụng lao động), phí môi giới theo quy định của Bộ LĐTB&XH, thị trường CH Séc được thu  tối đa 1.500 USD cho hợp đồng 2 năm, nhưng Công ty Nosco đã thu 1.500 USD cho hợp đồng 1 năm.

Đặc biệt, trong các khoản thu của lao động có khoản thu 1.300 USD làm visa. Giải thích về khoản thu này, bà Thái cho biết: “Tất cả các doanh nghiệp làm thị trường Séc đều phải thu như vậy”, và bà Thái cho rằng đây là khoản tiền “chống trượt visa” (đảm bảo người lao động được cấp visa). Ngoài ra còn một số khoản thu ngoài hợp đồng khác bà Thái không giải thích được là thu vào việc gì.

Từ vụ việc 8 lao động xuất khẩu sang Séc phải về nước trước thời hạn của Công ty Nosco và trước đó là 16 lao động đi Nga của VietCom hay 21 lao động đi Bulgary của Viraximex… đều phải về nước trước thời hạn do suy thoái kinh tế. Tất cả đều cho thấy các DN xuất khẩu lao động đều tìm mọi cách để “ép” người lao động phải chịu thiệt.

Thiết nghĩ, Bộ LĐTB&XH, mà trực tiếp ở đây là Cục Quản lý lao động ngoài nước cần phải có những chỉ đạo và giám sát kịp thời việc thanh lý hợp đồng lao động giữa các DN xuất khẩu lao động có lao động về nước trước thời hạn để NLĐ không phải chịu thiệt.

• Vũ Điệp