- Ách tắc dòng chảy khiến thời gian dẫn nước tưới kéo dài không đáp ứng được yêu cầu về thời vụ, đặc biệt gây nguy hiểm cho việc tiêu thoát lũ. Trong trận lũ lịch sử cuối năm 2008, việc nghẹn dòng chảy sông Nhuệ đã khiến tình trạng ngập úng sâu ở Hà Nội kéo dài, gây thiệt hại rất lớn cho Thủ đô.

Không chỉ là hệ thống tiêu thoát nước cho hơn 100 ngàn ha đất, trong đó có hơn 60 ngàn ha đất thuộc TP Hà Nội, sông Nhuệ còn cung cấp nước tưới cho 56 ngàn ha đất canh tác, vì vậy con sông có vai trò vô cùng quan trọng với Thủ đô Hà Nội.

Tuy nhiên, hiện nay dòng sông Nhuệ đang bị vi phạm nghiêm trọng lòng sông cũng như hành lang bảo vệ khiến dòng chảy mỗi năm lại hẹp thêm. 

Cụ thể, trên dọc tuyến sông hiện nay có tới 3008 vụ vi phạm lòng sông và hành lang bảo vệ, trong đó tại địa bàn huyện Từ Liêm, Thanh Trì và quận Hà Đông chiếm hơn 2600 vụ. Hơn 70% vụ vi phạm là các công trình xây dựng như nhà ở, công trình phụ, cơ sở kinh doanh...

Đến những ngày cuối tháng 6/2009, đê quai phục vụ thi công cầu Đen (Hà Đông) vẫn chưa được giải phóng khôi phục dòng chảy sông Nhuệ.

Gần một cây số mặt nước sông chảy qua xã Hữu Hoà, Thanh Trì gần như bị lấp kín bởi những bè rau muống. Theo người dân ở đây, những bè rau muống này rất kiên cố, chịu được nước lũ nên "rất hiệu quả" trong việc ngăn trở dòng chảy.

Bên cạnh những vi phạm của người dân thì một số công trình do Nhà nước đầu tư như các cây cầu bắc qua sông Nhuệ cũng đang góp phần không nhỏ trong việc ngăn trở dòng chảy. Chỉ riêng đoạn sông từ điểm cắt với đường Láng - Hoà Lạc đến cầu Tó (Thanh Trì) đã có 4 cây cầu đang được xây dựng tham gia ngăn dòng chảy. 

Theo ông Nguyễn Quốc Hội, Giám đốc Công ty Quản lý và Khai thác công trình thuỷ lợi sông Nhuệ, mỗi cây cầu này làm chênh nước thêm 10cm, mực chênh này không phải là nhỏ đối với dòng chảy, nhất là khi phải thoát lũ.

Mùa mưa lũ năm 2009 đang rất gần, nhưng việc giải phóng dòng chảy cho sông Nhuệ gần như không động tĩnh nhiều. Nếu có thêm một trận lụt như năm 2008, Hà Nội sẽ ra sao khi sông Nhuệ đang ngày đêm bị bức tử?

Những ngôi nhà kiên cố cũng thường được bắt đầu bằng những căn nhà ọp ẹp thế này (Ảnh chụp tại bờ hữu sông Nhuệ thuộc địa bàn xã Tây Mỗ - Từ Liêm).

Hàng trăm ngôi nhà nằm trong hành lang bảo vệ sông này có thể trôi xuống lòng sông bất kể lúc nào (Ảnh chụp tại địa bàn huyện Từ Liêm).

Không chỉ xây nhà lấn sông mà những hộ dân này còn vô tư xả rác xuống lòng sông hết năm này qua năm khác (Ảnh chụp sông Nhuệ cách UBND huyện Từ Liêm 200m).

Một ngôi nhà đang được xây ngay trong hành lang bảo vệ sông Nhuệ (xã Mễ Trì - Từ Liêm)

"Cánh đồng rau" được "kiên cố hoá" trên sông Nhuệ (xã Hữu Hoà - Thanh Trì)

Nhà bê tông cùng những bè rau muống thi nhau lấn dòng (xã Hữu Hoà - Từ Liêm)

Cầu Tó (huyện Thanh Trì) thành nơi xả rác của người dân.

Điểm thi công cây cầu bắc qua sông Nhuệ (đường Láng - Hoà Lạc) với hố móng chiếm tới nửa lòng sông.

Năm nào Công ty Quản lý và Khai thác công trình thuỷ lợi sông Nhuệ cũng phối hợp với chính quyền địa phương giải toả những vi phạm an toàn lòng sông, nhưng tình trạng lấn sông vẫn tiếp diễn ngày một nhiều hơn.

• Anh Dũng - Trường Anh