Hà Nội đã và đang đau đầu vì rác thải. Nhưng có một dự án giảm thiểu lượng rác thải chôn lấp, giảm ô nhiễm, đem lại hiệu quả kinh tế nhờ tận dụng tái chế, lại đang bị bỏ đói bởi sự thiếu quan tâm của Thành phố?

Phó mặc cho phường

Sau hơn 1 năm thực hiện phân lọại rác tại nguồn nhằm giảm thiểu lượng rác thải chôn lấp, giảm ô nhiễm, tại 4 phường tại Hà Nội, kết quả khảo sát một số con đường bạc tỷ ở những vị trí có giá nhất Thủ đô, vẫn không khó gặp cảnh “ rác tràn đường”. 

Dù đã có thùng phân loại rác nhưng người dân vẫn thích đổ thẳng xuống đường

Đúng như lời bà Trần Thị Tố Nga, Phó chủ tịch UBND Phường Phan Chu Trinh: để “tự nhiên” là tình hình đi xuống, giống y như trật tự giao thông, không có công an gác là người ta vượt đèn đỏ.

“Hiện nay, những hộ cố tình đổ rác chưa phân loại, đổ rác không đúng giờ, đúng nơi quy định chỉ bị phạt có 10.000đồng. Mức phạt “không ăn thua gì”. Và chỉ khi nào có dân phòng bắt quả tang họ mới chịu bị phạt, còn đa số các lần vi phạm đều thoát nên việc đổ rác vẫn không thể đi vào khuôn phép.

Cả phường chỉ có vài người làm nhiệm vụ an ninh, trật tự, kiêm nhiệm luôn cả việc kiểm soát đổ rác. Vì kiêm nhiệm nhiều việc nên không thể sát sao cho mỗi một việc kiểm tra phân loại rác”, bà Nga cho biết.

Tình hình cũng tương tự như vậy đối với những vị cán bộ cơ sở là tổ trưởng dân phố.

“Chúng ta cứ tuyên truyền mãi nhưng trách nhiệm đổ lên đầu tổ trưởng, mà tổ trưởng thì còn bận bao nhiêu việc chứ không riêng gì việc rác. Vì vậy, chúng tôi không thể đáp ứng được mong muốn”, bà Hà, Phó Chủ tịch Phường Nguyễn Du bức xúc.

Trong khi, nếu như có kinh phí để trả lương cho các cán bộ giám sát thực hiện phân loại rác tại nguồn, phường sẽ có điều kiện tăng thêm nhân lực cho việc thực hiện nghiêm túc hơn.

Ông Nguyễn Văn Triệu, Phó phòng kỹ thuật, vật tư, Urenco nói, có những hộ dân dù đã được vận động thực hịên theo 3R nhưng vẫn rất chây ì. Nhiều tổ trưởng dân phố đã bức xúc kiến nghị, ngoài việc xử phạt theo quyết định 3093 của Thành phố Hà Nội (mức phạt rất thấp), cần áp dụng thêm quy chế phạt khác để việc thực hịên đi vào nền nếp.

Ngoài việc nhiều người dân “lười” thực hiện, ngay lãnh đạo Urenco cũng thừa nhận, việc các nhân viên xí nghiệp 1, xí nghiệp 4 thuộc Urenco được phân công đến các điểm thu gom rác để hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn cũng không hết trách nhiệm.

Thành phố bỏ ngoài tai?

Một điều đã được chứng minh trên thực tế, việc thực hịên nghiêm túc 3R sẽ mang lại nhiều lợi ích cho môi sinh thủ đô, tuy nhiên, vấn đề ở chỗ sự quan tâm của lãnh đạo Thành phố đối với việc thực hiện dự án này còn quá “hẻo”.

Sau hơn 1 năm thực hiện dự án, mức độ quan tâm đó chưa thoả mãn những người trực tiếp lăn lộn vì lợi ích cộng đồng.

Tại buổi chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm thực hiện phân loại rác tại nguồn của 4 phường thực hiện thí điểm dự án 3R, trong khoảng 4-5 ý kiến phát biểu thì có tới quá bán đề cập đến vấn đề kinh phí để duy trì thực hiện dự án với lý do các cán bộ phường, tổ dân phố rất khó lòng tự nguyện vì 3R không công mãi được.

Các cán bộ phường, tổ trưởng dân phố là "nòng cốt" giải quyết vấn đề môi sinh

Bà Hà, Phó chủ tịch UBND Phường Nguyễn Du cho biết, quá trình thực hịên rất gian lao, dù nhân dân ủng hộ nhưng việc thí điểm trước bao giờ cũng khó khăn. Cán bộ cơ sở rất tích cực nhưng vấn đề làm sao nâng cao ý thức của người dân là vô cùng quan trọng.

“Phải ra quân như Quyết định 0220 về trật tự vỉa hè, lòng đường, tất cả các ngành chức năng cùng vào cuộc, chứ không thể làm được nếu chỉ ỉ lại vào cán bộ cơ sở. Có nhưng nơi nhắc nhở quá nhiều lần đến nản rồi mà vẫn không chuyển biến, cùng lắm thì chỉ bớt đi”.

Ông Lê Ngọc Lâm, Phó chủ tịch UBND Phường Thành Công nêu vấn đề “3R đã thành công ở phường Thành Công chưa?” Và tự đáp “Câu trả lời là chưa. Bởi hiện nay dự án mới tuyên truyền đến dân, chưa đến được những cơ quan xí nghiệp, nhà hàng khách sạn có lượng xả rác thải lớn. Đến 90% là chưa được”, ông Lâm nhấn mạnh.

Khi nào đến các điểm thu gom rác mà không cần phải có người đứng hướng dẫn, giám sát nữa thì khi đó mới gọi là thành công được.

“Đã gọi là dự án thì không thể lâu dài, mà muốn duy trì được lâu dài, rất cần có kinh phí để thực hiện”, ông Lâm nói.

“Đối với 3R, vì sao Thành phố không vào cuộc như 0220?”, bà Hà đặt câu hỏi. “Nếu không, sau tháng 10, hết dự án, tất cả sẽ lại trở về như cũ”.

Dự án 3R sẽ kết thúc vào tháng 10. Sau đó, có thể Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ thực hiện tiếp dự án giai đoạn tiếp theo, cũng có thể là không. Liệu khi đó, Hà Nội có phải tiếp tục chịu cảnh rác bẩn tự do xả ra đường phố bất cứ lúc nào? Điều này phụ thuộc lớn vào quyết tâm "ra tay" của lãnh đạo Thành phố.

• Trần Huệ