– Sau khi hiện tượng cá chết hàng loạt trên sông Lam diễn ra trong các ngày qua, UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tìm nguyên nhân va đưa ra kết luận: nguồn nước sông Lam bị ô nhiễm và hiện tượng cá chết hàng loạt là do nước thải của Nhà máy sắn Thanh Chương.

Nhà máy sắn Thanh Chương được đưa vào hoạt động từ năm 2004, với mục đích tiêu thụ sắn cho nông dân trên địa bàn xã Thanh Chương và các vùng lân cận. Tuy nhiên, lợi bất cập hại, từ khi mới đưa vào vận hành, người dân nơi đây đã bị nhà máy “tra tấn”  bởi môi trường bị ô nhiễm.

Nguồn nước thải từ các bể lắng chưa đuợc xử lý chảy đến hồ chứa Cồn Hương. Ảnh: Hoàng Sang.

Theo các hộ gia đình ở xã Thanh Ngọc thì họ đã nhiều lần kiến nghị lên lãnh đạo nhà máy sắn và các cơ quan chức năng sớm tìm ra một giải pháp khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường, nhưng đã nhiều năm nay, phía nhà máy cũng như các cơ quan chức năng gần như không có động thái tích cực nào. Chỉ đến khi, hiện tượng cá chết hàng loạt trên sông Lam tràn lan, các cơ quan chức năng mới vào cuộc.

Chị Nguyễn Thị Thuỷ (xóm Ngọc Mỹ, xã Thanh Ngọc) bức xúc: “Khổ nhất là những hôm nhà máy xả nước thải ra hồ lắng. Lúc đó, nhà nào nhà nấy phải đóng bịt kín cửa. Thế nhưng, mùi hôi thối vẫn cứ xộc thẳng vào nhà. Dân kêu nhiều rồi nhưng chẳng có động tĩnh gì".

Đi vòng ra sau nhà máy, chúng tôi có mặt tại đập Cồn Huơng, nơi chứa nước thải của nhà máy. Cả một mặt hồ mênh mông một màu trắng đục ngầu, nhờn nhợn. Có chỗ, nước đã biến thành một màu đen ngòm. Mùi hôi thối xộc thẳng vào mũi. Xung quanh đập Cồn Hương, cây cối cũng chết hết vì nguồn nước bị ô nhiễm.

Toàn bộ nguồn nước thải của nhà máy sắn được đổ ra đập Cồn Hương bốc mùi hôi thối. Vào những giờ xả nước thải, người dân nơi đây phải đóng kín cửa. Theo quy định, nguồn nước tại khu vực này phải đảm bảo độ tinh khiết mới được thải ra sông. Ảnh : Hoàng Sang

Để chứng minh, người dân dẫn chúng tôi đến chứng kiến tận mắt 3 hệ thống nước thải được nhà máy tống thẳng xuống sông Rào Gang.

Ông Võ Văn Hồng - Trưởng phòng Quản lý môi trường Sở TN&MT Nghệ An khẳng định: "Hệ thống xử lý nước thải của nhà máy chế biến tinh bột sắn Thanh Chương chưa đảm bảo yêu cầu. Đáng lẽ, nhà máy phải có hệ thống hồ lắng để thu hồi cặn bã, sau đó xử lý bằng công nghệ sinh học rồi mới thải ra. Hồ lắng cuối cùng phải đảm bảo là không gây ô nhiễm và nguồn nước tinh khiết, sau đó mới được thải ra sông”.

Trao đổi với VietNamNet, ông Trần Quốc Hoàn - Giám đốc Nhà máy chế biến tinh bột sắn Thanh Chương cho hay: "Chúng tôi cũng chưa thể kết luận là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng cá chết hàng loạt trên sông Lam có phải là do nguồn nước nhà máy hay không? Muốn biết được chính xác, phải chờ kết quả xét nghiệm mẫu nước. Tuy nhiên, tôi cũng thừa nhận rằng: Đến thời điểm hiện tại, hệ thống xử lý nước thải chưa đảm bảo tiêu chuẩn. Nhưng, do nhu cầu của người dân, chúng tôi vẫn phải để cho nhà máy hoạt động".

Được biết, kể từ khi đưa vào hoạt động đến nay, hệ thống xử lý nước thải của nhà máy chế biến tinh bột sắn không đạt tiêu chuẩn chất lượng. Thế nhưng, không hiểu vì lí do gì mà UBND tỉnh Nghệ An cũng như các cơ quan ban ngành vẫn để cho nhà máy hoạt động.

Chính ông Hoàn cũng có thừa nhận rằng: "Từ khi đưa vào hoạt động đến nay, những năm 2004-2007 hệ thống xử lý nước thải của nhà máy đạt yêu cầu. Còn những năm sau, do công suất quá lớn nên hồ xử lý nước thải không đảm bảo yêu cầu chất luợng".

Và ông Hoàn cũng từng nói rằng: Trước đây, nhiều lần nhà máy đã cho xả nước thải chưa đạt tiêu chuẩn ra sông Rào Gang. Nhưng, từ khi dư luận lên tiếng về sự việc sông Thị Vải bị giết dần bởi nhà máy Vedan thì chúng tôi tạm ngưng.

"Hiện, hồ chứa số 8 (hồ chứa cuối cùng trước khi xả nuớc thải ra sông Rào Gang - PV) đang bị ô nhiễm và chưa đạt tiêu chuẩn. Song, chúng tôi không còn cách nào khác, nhà máy đang xây dựng hệ thống xử lý bioga và dự kiến cuối năm nay sẽ đưa vào hoạt động” - ông Hoàn nói thêm.

Điều mà dư luận đang quan tâm đó là: Mặc dù hệ thống xử lý nước thải của nhà máy sắn không đạt tiêu chuẩn và gây ô nhiễm môi trường từ lâu nhưng chẳng hiểu sao, nhà máy vẫn hoạt động và không bị xử lý.

Chùm ảnh kinh hoàng hệ thống xử lý nước thải nhà máy sắn:

Dòng chảy của các bể phụ ra đập Cồn Hương đục ngầu. Ảnh: Đức Huy

Vết tích của những lần "xả trộm" nguồn nuớc ô nhiễm từ nhà máy sắn ra sông Rào Gang. Ông Trần Quốc Hoàn - Giám đốc nhà máy  nói rằng: Từ trước, nhà máy vẫn thường xả nguồn nước gây ô nhiễm từ hồ chứa Cồn Hương và các bể phụ ra sông Rào Gang. Thế nhưng, từ khi dư luận lên tiếng phản ánh tình trạng một số con sông đang dần bị giết chết, nhà máy đã "án binh bất động"?!. Ảnh: Hoàng Sang

Toàn bộ vườn chè của nhiều hộ dân xung quanh các hồ chứa nước thải đều bị chết do nguồn nước bị ô nhiễm nặng. Ảnh: Đức Huy

Theo quy định, nguồn nước nơi đây phải thực sự tinh khiết mới có thể xả ra sông. Thế nhưng, từ nhiều năm nay, nước từ hệ thống hồ chứa này vẫn chảy ra sông Rào Gang, đe doạ trực tiếp đến đời sống nguời dân. Ảnh: Hoàng Sang.

Nguồn nước gây ô nhiễm này ngày đêm được thải ra sông Rào Gang và đổ về sông Lam. Ảnh: Hoàng Sang

Nước ở hồ chứa Cồn Hương đen kịt và bốc mùi hôi thối. Sau khi hiện tuợng cá chết hàng loạt ở sông Lam, cơ quan chức năng khẳng định nguyên nhân là do nguồn nước thải này. Điều đáng nói là mặc dù hệ thống xử lý nước thải của Nhà máy sắn Thanh Chương không đảm bảo yêu cầu và ngày đêm tra tấn người dân nhưng không có cơ quan nào lên tiếng?. Ảnh: Hoàng Sang.

• Hoàng Sang - Đức Huy