- Ngày 16/9, Tòa phúc thẩm TAND tỉnh Quảng Trị đã xét xử vụ án làm lây nhiễm dịch lở mồm long móng cho trâu bò trên địa bàn tỉnh Quảng Trị vào tháng 6/2007. Toà án đã huỷ bản án sơ thẩm.

290 con bò, 4 đơn vị mua qua bán lại

Hậu quả của đợt dịch lở mồm long móng đã làm 835 con trâu bò bị tiêu hủy, gây thiệt hại gần 7 tỷ đồng cho các hộ nông dân, ngành chăn nuôi và các cấp, ngành liên quan trong việc phòng và chống dịch.

Bị cáo Dương Văn Hoà, Giám đốc Công ty TNHH Thuận Thành; Tạ Duyên Hào - nguyên Phó GĐ Xí nghiệp truyền giống gia súc và phát triển chăn nuôi Thanh Ninh (XN TG&PT - Thanh Ninh) bị khởi tố về tội "Làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật"; các bị cáo Nguyễn Khắc Thành - nguyên kiểm dịch viên thú y Trạm thú y huyện Gio Linh, Nguyễn Ngọc Độ - nguyên Trạm trưởng Trạm thú y huyện Gio Linh bị khởi tố về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".

4 bị cáo trước vành móng ngựa. Ảnh: H.T

Ngày 25/6/2008, TAND tỉnh Quảng Trị đã mở phiên sơ thẩm xét xử 4 bị cáo trên. Kết thúc phiên sơ thẩm, HĐXX tuyên phạt Tạ Duyên Hào 24 tháng tù giam, Dương Văn Hoà 18 tháng tù giam, Nguyễn Khắc Thành 12 tháng tù giam, Nguyễn Ngọc Độ 1 năm tù cho hưởng án treo. Ngay sau đó, các bị cáo đã làm đơn kháng cáo.

Theo bản cáo trạng, Ban Quản lý Dự án giảm nghèo Quảng Trị (BQL DA) được giao nhiệm vụ “Xây dựng mô hình chăn nuôi bò bán thâm canh và bò cái vàng sinh sản Việt Nam”. Để thực hiện mô hình trên, ngày 25/03/2007, BQL DA đã ký hợp đồng kinh tế với Trung tâm khuyến nông – khuyến lâm tỉnh Quảng Trị (KNKL QT). Nội dung của hợp đồng là Trung tâm KNKL Quảng Trị cung cấp 290 con bò cho 32 xã thuộc hai huyện Hướng Hóa và Đakrông để thực hiện mô hình trên.

Có được hợp đồng trên, ngày 1/5/2007, ông Dương Văn Hòa ký hợp đồng kinh tế với Xí nghiệp truyền giống gia súc và phát triển chăn nuôi Thanh Ninh – Thanh Hóa mà đại diện là Tạ Duyên Hào.

Ngay sau đó, Tạ Duyên Hào đã thông qua nhiều đối tượng để thu mua bò các loại tại các huyện Hoằng Hóa, Hậu Lộc, Thiệu Hóa và tại chợ bò Hoằng Đông (tỉnh Thanh Hóa) để cung cấp cho Dương Văn Hòa. Như vậy, từ một hợp đồng kinh tế ban đầu của BQL DA, số bò dự án đã phải  trải qua nhiều khâu, mắt trung gian.

Sau khi thu gom đủ bò, Tạ Duyên Hào đã tìm mọi cách để lo thủ tục kiểm dịch động vật cho số bò trên và đã được Chi cục Thú y Thanh Hóa cấp chứng nhận kiểm dịch chuyển đi. Ngày 15/05/2007, số bò trên được Hội đồng kiểm tra nghiệm thu con giống (thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Trị) phê chuẩn: “Đạt tiêu chuẩn làm giống hậu bị và cho phép chuyển đi cho các hộ mô hình”.

Từ ngày 15/5 – 9/6/2007, Dương Văn Hòa đã nhiều lần làm thủ tục để chuyển bò cho các hộ mô hình ở hai huyện Đakrông và Hướng Hóa. Trong quá trình đó, Nguyễn Ngọc Độ, nguyên Trạm trưởng Trạm thú y huyện Gio Linh và Nguyễn Khắc Thành - nguyên Kiểm dịch viên thú y Trạm thú y huyện Gio Linh đã nhiều lần làm thủ tục “thông quan” cho nhiều con bò nhưng không có sự kiểm tra đúng theo quy định của Pháp lệnh thú y: Không có đầy đủ lý lịch bò, không có hồ sơ tiêm phòng của bò, thời gian nuôi cách ly theo dõi không đúng quy định, kiểm dịch chỉ qua giấy tờ chứ không kiểm tra trên thực tế...

Ngày 7/6/2007, Dương Văn Hòa làm thủ tục kiểm dịch chuyển đi Đakrông 10 con bò Laisind, nhưng Hòa chỉ đưa danh sách số bò và hồ sơ tiêm phòng cho Nguyễn Khắc Thành - nguyên Kiểm dịch viên Trạm thú y Gio Linh. Sau đó, Nguyễn Khắc Thành tự ghi các chỉ tiêu vào giấy đăng ký kiểm dịch động vật, đồng thời làm giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, cho nên trong giấy đăng ký kiểm dịch, có tờ có đủ chữ ký và con dấu của Công ty TNHH Thuận Thành, có tờ không…

Việc làm qua loa, chiếu lệ này của Nguyễn Khắc Thành đã để lại hậu quả nghiêm trọng sau này.

Chưa đủ bằng chứng kết tội

Từ 5/6 đến 10/6, số bò cấp phát cho các hộ Lê Hữu Nghi, Hồ Xuân Toàn (xã Hải Phúc, Hải Lăng) và Trần Đình Thành, Nguyễn Xuân Minh, Ngô Thị Thủy… (xã Triệu Nguyên, Đakrông) có nhiều biểu hiện của bệnh lở mồm long móng như chân bò bị rướm máu, sưng mủ, lười ăn…

Trong thời gian sau đó, bệnh lở mồm long móng đã lây lan trên diện rộng 6 huyện, thị xã, làm 835 con gia súc bị bệnh buộc phải tiêu huỷ, thiệt hại gần 7 tỉ đồng.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 16/9, đại diện VKSND tỉnh Quảng Trị đã đề nghị hủy bản án sơ thẩm vì thiếu nhiều chứng cứ. Điển hình như không có chứng cứ rõ ràng để xác định bệnh lây nhiễm từ bò dự án sang bò nhà, hay từ bò nhà lây sang bò dự án.

Hơn nữa, quá trình cơ quan thú y các cấp lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm chưa làm đúng thủ tục. Bệnh phẩm được lấy xét nghiệm không xác định được mã số đeo trên tai bò, không cho biết bò đó là bò dự án hay bò dân. Lấy mẫu bệnh phẩm không có sự chứng kiến của các bên liên quan…

Đồng thời, trong bản án sơ thẩm, việc bồi thường thiệt hại, chịu trách nhiệm về mặt hành chính của các bị cáo cũng chưa được nói đến.

Với những lý do trên, HĐXX đã tuyên hủy bản án sơ thẩm, trả hồ sơ cho cơ quan điều tra để bổ sung hồ sơ.

Vụ án làm lây nhiễm bệnh lở mồm long móng cho trâu bò là một vụ việc thu hút sự chú ý của dư luận tại Quảng Trị vì ảnh hưởng đến nhiều hộ nông dân. Được biết, đến thời điểm hiện tại, nhiều hộ dân vẫn chưa nhận được tiền đền bù, và cũng không biết nhận tiền đền bù ở đâu?

• Hoàng Táo