- Một nghiên cứu của Chương trình nâng cấp đô thị quốc gia mới đây cho thấy, 822 ngàn hộ dân tại các đô thị hiện chưa được cung cấp nước sạch, khoảng 1,13 triệu hộ chưa được thu gom rác và chất thải rắn; 44 ngàn hộ hiện sống trong các khu vực thiếu an toàn...

Chưa hết, khoảng 1,8 triệu hộ dân đô thị có nhà vệ sinh chưa được kết nối với bể xí tự hoại; mỗi ngày khoảng 3,11 triệu m3 nước thải "chui" trực tiếp ra môi trường nước mặt, trong đó 0,98 triệu m3 là nước thải công nghiệp, 0,12 triệu m3 là nước thải từ các bệnh viện và 2,01 triệu m3 là nước thải sinh hoạt.

Nghiên cứu này cũng chỉ ra khoảng 7.000 km đường cấp I, II, III tại các khu vực đô thị trên cả nước cần phải được nâng cấp và 1,8 triệu nhà ở tại các đô thị vẫn còn tạm bợ.

Để khắc phục những yếu kém về điều kiện sống tại đô thị (kể trên), Bộ Xây dựng cùng nhiều bộ, ngành, địa phương, chuyên gia trong nước và quốc tế đã cùng xây dựng Chương trình nâng cấp đô thị quốc gia (gọi tắt là NUUP) và ngày 17/6/2008 vừa trình Thủ tướng Chính phủ đề nghị ban hành quyết định phê duyệt.

Đến 2020, toàn bộ dân đô thị được tiếp cận nước sạch!

Theo dự báo dân số của Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFP), đến năm 2020, dân số Việt Nam sẽ vượt quá 104 triệu người với 41,6 triệu (40%) sống tại đô thị và 62,4 triệu (60%) sống ở nông thôn. Tốc độ phát triển dân số quốc gia hàng năm của Việt Nam sẽ là 1,38% từ năm 2000 - 2010 và 1,17% từ năm 2010 - 2020.

44 ngàn hộ dân đô thị hiện sống trong các khu vực thiếu an toàn trên khắp mọi miền đất nước... (Ảnh: T.A.N)

Tuy nhiên, dân số đô thị hàng năm sẽ tăng với tốc độ là 8,9% vào năm 2010 và 6,5% hàng năm từ năm 2010 - 2020. Các thành phố và thị xã đã, đang tăng dân số trong suốt 15 năm qua sẽ tiếp tục tăng thêm trong vòng 15 - 20 năm tiếp theo do việc tăng dân số tự nhiên và di cư từ các khu vực nông thôn đến.

Phần lớn người di cư thuộc diện nghèo, nhiều người trong số đó không đăng ký hộ khẩu. Dân di cư nghèo có xu hướng sinh sống tại các khu vực có hạ tầng và nhà ở thiếu thốn, không được thỏa mãn nhu cầu về hạ tầng và các dịch vụ đô thị. Việc tiếp tục tăng dân số đô thị sẽ kéo theo nhu cầu về tất cả các loại hình dịch vụ và cơ sở vật chất đô thị cũng tăng theo...

Theo NUUP, nguyên tắc quan trọng nhất của nâng cấp đô thị là đảm bảo việc tham dự tích cực của cộng đồng trong tất cả các giai đoạn chuẩn bị, thực hiện việc nâng cấp này. Là một chương trình quốc gia về nâng cấp đô thị bao gồm các dự án kết hợp tuân thủ đúng định hướng chính sách phát triển đô thị của Nhà nước, NUUP được đề xuất cụ thể thành các hoạt động có thể thực hiện được nhằm đạt các mục tiêu, chỉ tiêu nâng cấp đô thị đã đề ra.

Chương trình đảm bảo đến năm 2020, toàn bộ dân cư đô thị được tiếp cận với nước sạch, nhà vệ sinh có bể tự hoại, chất thải rắn và nước thải được thu gom, xử lý; hệ thống thoát cả nước mưa và nước thải được khôi phục và lắp đặt nhằm giảm bớt nguy cơ lụt lội; các khu xây dựng tại đô thị đạt chuẩn về mật độ đường giao thông; hệ thống đèn đường tại các đô thị được nâng cấp; tất cả những ngôi nhà xây tại các khu vực không đảm bảo an toàn sẽ được di dời; các hộ dân sống tại các khu vực thu nhập thấp có thể được vay vốn cải tạo nhà ở...

Tổng chi phí nâng cấp 95 đô thị: khoảng 174.143 tỉ đồng!

Bộ Xây dựng cho biết, căn cứ vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của 4 vùng kinh tế, các đô thị ưu tiên triển khai nâng cấp đô thị gồm: Vùng trung du và miền núi phía Bắc (thành phố Việt Trì, Điện Biên Phủ và thị xã Cao Bằng); Vùng đồng bằng sông Hồng (thành phố Hải Dương và Ninh Bình); Vùng Tây Nguyên (thị xã Kon Tum) và vùng đồng bằng sông Cửu Long (thành phố Cà Mau, thị xã Trà Vinh).

Tổng chi phí dự toán nâng cấp 95 đô thị từ loại IV và cao hơn là khoảng 174.143 tỉ đồng và dự toán chi phí cơ bản nâng cấp 8 đô thị ưu tiên (dự kiến sẽ là nhóm đầu tiên thực hiện chương trình NUUP) khoảng 11.600 tỉ đồng, ứng với diện tích đô thị dự báo là 170,59km2 và dân số dự báo ở mức 936.524 người cho năm 2020, dự toán chi phí đầu tư 1km2 sẽ khoảng 68 tỉ đồng và cho mỗi đầu người ở mức 12,39 triệu đồng.

Những chính sách tài chính hỗ trợ thực hiện gồm: thu hút, kêu gọi các nguồn vốn ODA từ các nhà tài trợ cùng với sự đóng góp của các cá nhân và tổ chức trong nước và quốc tế; đầu tư từ ngân sách địa phương và đóng góp của dân cư cộng đồng;  phát hành trái phiếu; vay từ các ngân hàng, các tổ chức tài chính; hóa giá quyền sở hữu các cơ sở vật chất thuộc sở hữu Nhà nước hoặc hạ tầng; huy động vốn từ các nhà đầu tư qua hình thức BOT, BTO, hoặc BT...

•  Hoàng Huy