(TinMỚI) - Đã được "bàn nát" từ QH khóa XI và đưa ra lấy ý kiến rộng rãi nhân dân, nhưng thống nhất về "mức khởi đầu chịu thuế, chiết trừ gia cảnh và các đối tượng miễn thuế" vẫn "nóng" ở các tổ thảo luận về dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sáng nay (24/10).

Luật chưa ra đời đã...  lạc hậu?

ĐB Phùng Quốc Hiển: "Khởi điểm 4 triệu đã tính tới các vấn đề xã hội". Ảnh: Lê Nhung

Ông giải thích, cứ cho là đã tìm ra một mức khởi đầu phải nộp thuế cũng như mức giảm trừ với người phụ thuộc, nhưng hai năm nữa, lương tối thiểu tiếp tục tăng, mức như thế sẽ không còn hợp lí. Luật không thể dễ dàng sửa đổi được ngay và mức chịu thuế đưa ra sẽ trở thành lạc hậu. "Ngày 1/1/2008 sẽ nâng lương tối thiểu rồi năm 2009 có nâng lương nữa không, câu hỏi đó chưa được trả lời trong khi luật đã cột chặt như thế này”, ĐB Tùng băn khoăn.

Theo ĐB Tùng, nên quy định mức khởi điểm chịu thuế bằng 10 lần mức lương tối thiểu và mức giảm trừ gia cảnh bằng 4 lần mức lương tối thiểu để có sự ổn định lâu dài thay vì đưa ra một mức thuế cụ thể như dự thảo.

Cơ sở cho khởi điểm chịu thuế và chiết trừ gia cảnh cũng là băn khoăn của phần lớn ĐB tại nhiều tổ thảo luận sáng nay. Nói như ĐB Nguyễn Văn Tuyết (đoàn Yên Bái), thì "khởi điểm chịu thuế đã bàn nát từ các kỳ họp QH khóa XI".

Có mặt tại phiên thảo luận, ĐB, đồng thời là Chủ nhiệm UB Tài chính - Ngân sách QH Phùng Quốc Hiển giải thích luôn: "Khởi điểm 4 triệu là mức đưa ra theo ý kiến của đa số nhân dân mà QH khóa XI đã tổng hợp. Trong 4 triệu đã tính tới các yếu tố xã hội. Dự kiến, đến năm 2010, bình quân GDP đầu người là 1.100 đô la.. Còn theo lộ trình tăng lương, dự kiến đến 2009 lương tối thiểu tăng lên 650 nghìn đồng". Ông Hiển dẫn chứng, "tính bình quân 1 kỹ sư ra trường 10 năm có thu nhập ít nhất hơn 2triệu, chỉ bằng 50% giảm trừ gia cảnh. Nên 4 triệu là mức khởi điểm có khoảng rất rộng".

Đã được "bàn nát" từ QH khóa XI và đưa ra lấy ý kiến rộng rãi nhân dân, nhưng thống nhất về "mức khởi đầu chịu thuế, chiết trừ gia cảnh và các đối tượng miễn thuế" vẫn "nóng" ở các tổ thảo luận.

Lý do, như ĐB Huỳnh Thành Lập (TP. Hồ Chí Minh), vì thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu nên dễ bị phản ứng: "Thuế gián thu ít bị phản ứng hơn, chẳng hạn như thuế gián thu từ bia, ai cũng uống bia, nhưng không thấy ai "đỏ mặt" phản ứng vì bị...thu thuế, còn thuế thu nhập được thu trực tiếp từ lương, thưởng nên dễ gây thắc mắc".

Việt Nam nên tạo vùng trũng về thuế?

ĐB Trần Du Lịch, đoàn TP.HCM nêu quan điểm, rằng, về thuế,  Việt Nam nên tạo vùng trũng để thu hút chất xám, thu hút đầu tư nhằm phát triển chứ không nên so sánh với các nước có mức thuế cao. Theo ông, nếu thực hiện điều này, sẽ tạo ra một môi trường hấp dẫn, thu hút các doanh nghiệp. Số thuế thu được có thể thấp, nhưng không có nghĩa là “thất thu”.

Băn khoăn về chuyện thu nhập từ cổ tức của người lao động được mua cổ phần ưu đãi trong doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa nên để ở diện miễn thuế hay phải chịu thuế, ĐB Nguyễn Thị Doan (đoàn Hà Nam) đặt câu hỏi: "Dự thảo luật có tính đến trường hợp người lao động dù được mua cổ phần ưu đãi nhưng đều bán lúa non hết?".

Đại biểu QH Phùng Quốc Hiển giải thích ngay: "Người lao động là cổ đông được mua với giá ưu đãi, vì vậy cổ tức nhận được cũng phải nộp thuế giống như các nhà đầu tư khác. Nếu quy định miễn thuế là sẽ có sự phân biệt giữa các nhà đầu tư". ĐB Doan "chất vấn" luôn: "Nhưng vấn đề này, UBTVQH đã đi khảo sát thực tế ở hết các DN cổ phần hóa hay chưa?". ĐB Phùng Quốc Hiển "tiếp thu": "Sẽ đưa vấn đề này ra để QH quyết định".

Bổ sung cho giải thích của ông Hiển, trường đoàn ĐBQH tỉnh Hà Nam, ông Trần Hổ cho rằng: "ai nhận quyền chuyển nhượng, người đó tiếp tục nộp thuế, còn công nhân được mua ưu đãi cũng nhận mức bình đẳng với những nhà đầu tư khác trên thị trường". Theo ông, đây cũng là cách để ghi nhận sự đóng góp của công nhân cho DN.

Tan cuộc muộn so với thảo luận của nhiều tổ quốc hội khác, phiên thảo luận của tổ Yên Bái - Hà Nam - Kiên Giang "nóng" lên khi mỗi ý kiến nêu ra thì chính ĐB trong đoàn, ông Phùng Quốc Hiển lại đứng lên giải thích hoặc trả lời.

Trao đổi bên hành lang, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh cho biết: Mức khởi điểm 4 triệu căn cứ trên lương tối thiểu. Theo đó, Nhà nước tăng lương bình quân 20%/năm. Đến 2009, mức lương tối thiểu gần 1 triệu, hệ số lương bình quân, khoảng 2,34, nhân với mức lương cơ bản, thì thu nhập khoảng trên 2 triệu. Cơ sở thứ 2 là nếu chúng ta phấn đấu đến 2009, GDP bình quân  đầu người hàng năm đạt khoảng 1.000 USD, tương đương trên 1 triệu/tháng. Hơn nữa, ở đây là tính thu nhập đến một ngưỡng nào đó thì đóng thuế chứ không phải thu hết, thu đại bộ phận. Ví dụ như "anh" độc thân, thu nhập 5 triệu, 1 tháng đóng 50.000 đồng. Còn nếu có thêm 1 người phụ thuộc trở lên thì không phải đóng. Bản thân thuế suất theo luật cũng đã hạ xuống, nó biểu hiện rõ, anh có mức thu nhập thấp thì đóng thuế thấp và cho thấy anh có nghĩa vụ với Nhà nước. Còn khi xác định mức khởi điểm theo trượt giá, nếu cứ theo mức trượt giá mãi thì thuế TNCN không còn là thuế TNCN nữa. Đến một lúc nào đó, kinh tế phát triển, thu nhập ngươì lao động tăng lên, mức khởi điểm 4 triệu sẽ phổ biến. Nếu cần, chúng ta có thể hạ mức thuế suất xuống đến 2 hoặc 3%, gọi là để các đối tượng có sự đóng góp nhất định, để giữ đúng bản chất của thuế TNCN. Còn nếu cứ trượt mãi lên theo trượt giá, nó là thuế thu nhập cao mất… Ở các nước phát triển, khi sinh ra đã có mã số thuế. Còn VN phải làm dần từng bước cho phù hợp với trình độ hiện đại hoá của cơ quan thuế. Về lâu dài, phải tiến tới như các nước. Còn trước mặt, với số lượng đối tượng chịu thuế, việc quản lý thuế với các đối tượng có thu nhập cao đã có dữ liệu, chỉ thêm dữ liệu vào nữa thôi là có thể quản lý được… Hiện nay, căn cứ theo Pháp lệnh thuế thu nhập cao, cả nước có khoảng trên 300.000 người thuộc diện phải chịu thuế thu nhập. Dự kiến, số đối tượng chịu thuế thu nhập khi Luật Thuế TNCN được thông qua và có hiệu lực thi hành ước tính khoảng 2,3 triệu người với khoản thu gần 13.000 tỷ đồng, chiếm hơn 4% GDP .

• Lê Nhung