- Các băng nhóm theo chủ nghĩa dân tộc và phân biệt chủng tộc, hay còn gọi nôm na là “đầu trọc”, “phát xít mới”  ở Nga ngày càng trở nên nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến những người nước ngoài tại đây. Trong khi đó, biện pháp đối phó với các băng nhóm này từ phía cơ quan bảo vệ pháp luật thường chỉ mang tính tuyên truyền mà chưa có tính thực tế.

Biến thái của chủ nghĩa dân tộc ở Nga: từ sát hại người nước ngoài nhập cư đến đấu tranh chống chế độ.

Kết luận trên được đưa ra trong báo cáo hàng quý của Trung tâm phân tích thông tin “Sova” về tình hình xã hội tại Nga trong ba tháng vừa qua. Báo cáo lần này tập trung phân tích quá trình hình thành tội phạm xuất phát từ sự thù hằn dân tộc, những biểu hiện khác của nạn bài trừ sắc tộc và tôn giáo tại Nga, cũng như làm rõ quá trình những tư tưởng chủ nghĩa dân tộc lan rộng trong dân chúng.

Giám đốc trung tâm “Sova” – ông Alexander Verkhovski, người phụ trách nghiên cứu các vấn đề của chủ nghĩa dân tộc và nạn bài trừ tại Nga, cho hay nếu như trước đây trong các vụ tấn công trên đường phố, các nhóm “đầu trọc” chỉ sử dụng gậy gộc và vũ khí thô sơ là chủ yếu thì hiện nay đã phát triển thành các nhóm tội phạm có tổ chức và sử dụng cả chất nổ.

Vấn nạn này hiện nay đã được xếp vào một trong những nguy cơ đối với an ninh quốc gia Nga. Mặt khác, theo ông Verkhovski, mặc dù các tổ chức chính trị của những người theo chủ nghĩa dân tộc như Phong trào phản đối nhập cư bất hợp pháp (DPNI) hay Hội chủ nghĩa xã hội dân tộc (NSO), hầu như không tìm được chỗ đứng, nhưng các hành động bạo lực lại tiếp tục gia tăng.

Không chỉ dừng lại ở các vụ sát hại người nước ngoài nhập cư, trong thời gian vừa qua các nhóm “phát xít mới” còn quay sang đấu tranh chống lại chính quyền, bởi quan niệm rằng “không thể giết hết người nhập cư mà phải đấu tranh chống lại hệ thống”, ông Verkhovski cho biết.

Điển hình là ngày 5/5 vừa qua, các nhóm này đã ra lời kêu gọi tấn công vào các cơ quan bảo vệ pháp luật. Trước đó, một số cảnh sát cũng là đối tượng tấn công của bọn “đầu trọc”. Theo phân tích của Giám đốc trung tâm “Sova”, đây là hành động “trả thù” cho “chiến hữu” Macxim Bazilev (hay Macxim “Adolf”) – một trong những thủ lĩnh của các nhóm “đầu trọc”. Macxim Bazilev bị bắt giữ do có dính líu đến các vụ sát hại và là người tổ chức các nhóm cực đoan. Theo thông tin chính thức, tên này đã tự sát trong nhà giam, tuy nhiên, các nhóm cực đoan cho rằng hắn đã bị sát hại, vì vậy đã tổ chức các cuộc tấn công nhằm vào cảnh sát.

Trước thực trạng này, chính quyền vẫn chưa thể có những biện pháp mạnh tay để dẹp yên nạn bạo lực, mà chủ yếu vẫn tập trung vào các biện pháp tuyên truyền là chính. Hơn thế nữa, ngay chính những người tham gia vào các tổ chức thanh niên chống phát xít lại thường xuyên trở thành đối tượng tấn công của bọn “đầu trọc”, cũng như chịu sức ép từ phía các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Bản báo cáo trên cũng đưa ra số liệu về các vụ tấn công sát hại của các nhóm cực đoan theo chủ nghĩa dân tộc tại Nga, theo đó, số vụ tấn công trong ba tháng vừa qua đã giảm so với cùng thời điểm này năm ngoái. Tuy nhiên, các chuyên gia của Trung tâm “Sova” tỏ ý nghi ngờ về tính xác thực của các số liệu này, cho rằng, sự suy giảm trên là do “thiếu nguồn cung cấp thông tin”, mà chủ yếu từ các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Ông Verkhovski cho biết, thông thường số liệu về các sự vụ diễn ra trong các khu vực được lấy từ hồ sơ lưu trữ của cảnh sát, trong khi đó, hồ sơ lưu trữ này lại do trung tâm báo chí của các sở nội vụ cung cấp. Do đó, nếu như có tình tiết nào được nhắc đến thì sẽ được “mổ xẻ” đến từng chi tiết, nếu không thì coi như thông tin bị bỏ qua.

Như vậy, liệu cuộc đấu tranh chống các nhóm theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan tại Nga có đạt được chuyển biến tích cực? Ông Verkhovski trả lời, chỉ có một số địa phương, trong đó có Moscow, chính quyền mới kiểm soát được hoạt động của các nhóm có tổ chức, tuy nhiên, dẹp bỏ hoàn toàn các nhóm này là công việc không hề dễ dàng mà có thể làm được trong một sớm một chiều. Và cuộc chiến vẫn chưa thể kết thúc.

• Trần Tùng (từ Moscow)