(Ảnh: AP)

“Nếu muốn cảm nhận một mặt tác động của sự bùng bổ kinh tế tại Việt Nam đến đời sống của người dân, hãy thử ghé qua các khu chợ ngoài trời ở cả thành phố và nông thôn”.

Đó là gợi ý của tác giả Roger Mitton, phóng viên của tờ Straits Times tại Việt Nam, khi tìm hiểu tình hình lạm phát ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Dưới đây là phần lược dịch bài viết của ông.

Có thể thấy rõ trên nét mặt và trong thái độ của đa số người đi chợ những ngày nay là sự không vui trước khi leo thang “chóng mặt” của các mặt hàng thực phẩm. Họ là những người lao động bình thường, như chị Nguyễn Thị Hoa, 28 tuổi, một bà mẹ trẻ phải làm việc vất vả 6 ngày/tuần trong một công ty dệt may ở Hà Nội với mức lương 70 USD/tháng (khoảng 1.120.000 đồng). Chồng chị làm việc tại một nhà máy lắp ráp ti-vi với mức lương cao hơn một chút - 80 USD/tháng, tương đương 1.280.000 đồng). Trong số lương ít ỏi của hai vợ chồng, 1/3 phải dùng để trả cho người giữ trẻ, thực phẩm và sữa cho cô con gái 6 tuối.

Sau khi trừ tiền thanh toán hoá đơn điện nước, đổ xăng cho xe và các khoản chi tiêu thiết yếu khác trong gia đình, họ chỉ còn lại 30 USD (khoảng 480.000 đồng) mỗi tháng, tức là chỉ có 1 USD cho một người lớn mỗi ngày.

Chị Hoa nói: “Giờ đây tôi chỉ có thể mua chút thịt cho con gái. Đôi khi tôi rớt nước mắt vì thương chồng, vì hầu như cả tháng chỉ được ăn cơm rau.”

Tình cảnh của vợ chồng chị Hoa không phải là chuyện hiếm. Hiện nay có rất nhiều công nhân hoặc công chức Việt Nam đang phải “oằn mình” trước cơn “bão giá”.

Việt Nam hiện có tỷ lệ lạm phát năm cao nhất Đông Á - 14,1%, gần gấp đôi nước đứng thứ hai là Inđônêsia - 7,4%. Và vấn đề là không ai biết khi nào giá mới ngừng tăng. Tháng 1/2008, tỷ lệ lạm phát của Việt Nam lại tăng 2,4% so với tháng 12/2007 và đang tiếp tục tăng trong tháng này.

Không chỉ có những người lao động phổ thông và công nhân nhà máy chịu ảnh hưởng của tình trạng giá cả leo thang, mà ngay cả các cử nhân mới ra trường cũng nói rằng tấm bằng đại học/cao đẳng cũng chẳng giúp được họ nhiều trong việc đảm bảo mức thu nhập cho một cuộc sống tươm tất.

Lương “chạy đua” với giá

Chị Nguyễn Thu Phương, 35 tuổi, một giáo viên ở Hà Nội có mức lương 150 USD/tháng (khoảng 2,4 triệu đồng), cho biết: “Một năm trước, tôi còn có thể lo được một bữa ăn tạm gọi là thịnh soạn, với 4 món, cho gia đình. Giờ đây, tính toán để có được một bữa 2 món đã là khó.”

Ngay cả nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan trong một cuộc trao đổi với báo chí cũng cho biết mức sống của gia đình ông đang giảm xuống, và sau mỗi lần đi chợ, vợ ông thường than phiền về việc giá tăng.  

Tại TP.HCM, giá thực phẩm đã tăng 24% so với cách đây khoảng 1 năm, tức là hồi tháng 1 năm ngoái. Giá của các mặt hàng thiết yếu khác như điện, nước, xăng dầu cũng đã tăng khoảng 17% so với năm ngoái.

Anh Nguyễn Thế Hải, 25 tuổi, công nhân làm việc trong một nhà máy của Nhật Bản ở gần TPHCM, chưa lập gia đình và thuê chung nhà với một vài người bạn để giảm chi phí sinh hoạt. Anh nói: “Hồi mới vào đây làm, lương của tôi là 900.000 đồng/tháng. Giờ đây, sau 3 năm, lương tăng lên 1,1 triệu đồng. Trong khi lương chỉ tăng ít như vậy thì giá thuê nhà, giá thực phẩm và xăng dầu đã tăng hơn 50%”.

Giá thuê nhà hiện nay tăng “chóng mặt” vì chủ nhà hiểu rõ sự mất cân bằng cung cầu khi người lao động nông thôn đổ dồn về các thành phố để kiếm sống. Có nơi chủ nhà tăng giá cho thuê gấp 2, thậm chí 3 lần. Nếu không chịu nổi “nhiệt”, khách thuê chỉ có một cách duy nhất là chuyển đi chỗ khác.

Anh Hải tâm sự: “Tôi từng hy vọng sự phát triển kinh tế sẽ mở ra những vận hội mới, để tôi có thể kiếm tiền gửi về giúp bố mẹ già. Nhưng giờ đây, tôi thậm chí không kiếm đủ tiền nuôi thân”.

Trên thực tế, “bão giá” hiện nay ở Việt Nam là do một số yếu tố, như giá dầu tăng cao, lương ngoại tệ đổ vào quá cao; nhu cầu tăng lương; hàng nhập khẩu giá cao tràn ngập thị trường; thâm hụt thương mại gia tăng; mùa màng thất bát do điều kiện thời tiết năm vừa qua khắc nghiệt, nhiều thiên tai; và bệnh dịch (cúm gia cầm và lợn tai xanh) bùng phát.

Các nước khác trong khu vực như Indonesia, Thái Lan, Philippines cũng rơi vào tình trạng tương tự trong khi tỷ lệ lạm phát của họ chỉ bằng khoảng một nửa Việt Nam. Nhưng đây là các nước phát triển hơn Việt Nam.

Campuchia, Lào và thậm chí là Trung Quốc, có cùng mức độ phát triển như Việt Nam, nhưng tỷ lệ lạm phát cũng chỉ bằng một nửa Việt Nam. Năm ngoái, tỷ lệ lạm phát của Trung Quốc là 6,5%.

Báo chí trong nước cho rằng các nỗ lực của chính phủ trong việc kiểm soát giá vẫn chưa đủ, thiếu chủ động và còn manh mún. Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm.

Từ ngày 1/1/2008, mức lương tối thiểu đối với khối hành chính sự nghiệp và doanh nghiệp nhà nước đã tăng từ 450.000 đồng lên 540.000 đồng, và với khối doanh nghiệp nước ngoài là 34 USD lên 44 USD. Tuy nhiên, có vẻ như lương vẫn không theo kịp giá.

Đặng Lê

Theo Straits Times