- Cơ quan quản lý tài nguyên nước còn bị "vắng mặt" trong việc lập quy hoạch, kế hoạch pháp triển thuỷ lợi, thuỷ điện, thiết kế xây dựng các hồ đập, ban hành quy chế vận hành… 

Việc lập quy hoạch, kế hoạch phát triển thuỷ lợi, thuỷ điện... thiếu sự tham gia của cơ quan quản lý tài nguyên nước! Ảnh: HC

Nổi bật là các dự án điều tra nguồn nước dưới đất vùng núi Trung bộ và Tây Nguyên (pha III với 2.355 triệu đồng), điều tra nguồn nước dưới đất một số vùng đặc biệt thiếu nước sinh hoạt thuộc các tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuân (3.600 triệu đồng), lập bản đồ địa chất thuỷ văn tỷ lệ 1/50.000 tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận (1.500 triệu đồng), điều tra đánh giá tài nguyên nước dưới đất và lập bản đồ nước dưới đất tỷ lệ 1/50.000 vùng Ba Tơ – Hoài Nhơn tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định (1.055 triệu đồng)…

Tuy nhiên theo ông Nguyễn Thành Minh, tài nguyên nước hiện vẫn chưa được quản lý vào một mối thống nhất, dẫn đến việc khai thác sử dụng và bảo vệ không được quan tâm về thủ tục hành chính; thẩm quyền về cấp phép chưa được thực hiện đúng theo các quy định của pháp luật hiện hành.

Ông Nguyễn Thành Minh nhấn mạnh: “Việc lập quy hoạch, kế hoạch pháp triển thuỷ lợi, thuỷ điện và thiết kế xây dựng các công trình hồ đập, ban hành quy chế vận hành… đều do các ngành tự thẩm định, phê duyệt mà rất ít hoặc không có sự tham gia của cơ quan quản lý tài nguyên nước!”.

Mặt khác, theo quy định tại Nghị định 149/CP, việc xin phép và cấp phép sử dụng tài nguyên nước được tiến hành trong giai đoạn thực hiện đầu tư. Tuy nhiên đến giai đoạn này thì các nội dung liên quan đến vị trí, quy mô khai thác nước và các thông số kỹ thuật thiết kế, vận hành công trình liên quan đến nguồn nước đã được quyết định, phê duyệt bởi cấp có thẩm quyền.

“Vì vậy, việc cấp giấy phép khai thác sử dụng nước khó có thể đưa ra các điều kiện khả thi của giấy phép. Hiện nay hầu như cơ quan quản lý tài nguyên nước không nắm được nhu cầu sử dụng tài nguyên nước của các ngành!” – ông Nguyễn Thành Minh nói.

Cũng theo ông, hiện hệ thống pháp luật về tài nguyên nước vẫn chưa hoàn chỉnh, chưa đủ mạnh (còn thiếu nhiều nội dung về cơ chế chính sách, nhất là chính sách tài chính, chế tài xử phạt chưa đủ mạnh, trách nhiệm chưa rõ ràng…). Hầu hết các lưu vực sông, các địa phương chưa xây dựng được quy hoạch, kế hoạch khai thác sử dụng, bảo vệ, phát triển nguồn nước.

Thực trạng hiện nay là tài liệu điều tra cơ bản, đánh giá nguồn nước dưới đất còn thiếu và nhiều hạn chế. Tài liệu tập bản đồ địa chất thuỷ văn, đánh giá nguồn nước dưới đất mới chủ yếu ở tỷ lệ nhỏ và mới lập được cho các khu vực đô thị, khu tập trung pháp triển kinh tế. Các bản đồ trước đây đều lập theo mảnh khu vực, chưa lập theo lưu vực sông và theo địa phương nên hầu hết các địa phương chưa có bản đồ nước dưới đât.

Chưa có quy hoạch khai thác, sử dụng, bảo vệ nước dưới đất cũng là tình trạng chung hiện nay của hầu hết các địa phương. Tình hình nhiễm bẩn, ô nhiễm, cạn kiệt nguồn nước dưới đất; xu hướng diễn biến tài nguyên nước dưới đất và trữ lượng khai thác của nước dưới đất ở các vùng vẫn chưa được điều tra, đánh giá đầy đủ. Vì vậy rất khó khăn trong quá trình cấp phép khai thác sử dụng hay định hướng cho việc bảo vệ nguồn nước dưới đất.

“Mặt khác, đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý tài nguyên nước ở hầu hết các tỉnh còn thiếu về số lượng, yếu về nghiệp vụ, chuyên môn và thiếu các trang thiết bị cần thiết cho công tác quản lý, giám sát. Việc nắm bắt và thực hiện pháp luật về tài nguyên nước của các cấp, các ngành và nhân dân còn hạn chế!” – ông Nguyễn Thành Minh nhấn mạnh thêm.

Trước tình hình đó, Bộ TN-MT cho rằng, cần phân định chức năng và có cơ chế rõ ràng hơn nữa trong việc quản lý tài nguyên nước và công trình thuỷ lợi. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng trong việc xây dựng, phê duyệt các quy hoạch phát triển của các ngành có liên quan trực tiếp đến khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước (như quy hoạch thuỷ lợi, thuỷ điện, quy hoạch phát triển các khu công nghiệp).

Cùng với quy hoạch khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước trên địa bàn các tỉnh, xây dựng mạng lưới quan trắc tài nguyên nước về số lượng và chất lượng, Bộ TN-MT cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải thực hiện việc nghiên cứu, đánh giá ảnh hưởng của khai thác nguồn nước mặt, nước dưới đất vùng ven biển dễ bị nhiễm mặn… đến tình hình xâm nhập mặn. Tăng cường thanh kiểm tra các cơ sở khai thác nước dưới đất, giám sát chặt chẽ việc khoan giếng và hành nghề khoan nước dưới đất…

• Hải Châu