- Mưa giông, lốc xoáy, sét đánh làm cây đổ, nước ngập, nhà sập… ảnh hưởng tới tính mạng của con người. Tuy nhiên, nếu cẩn thận và biết cách phòng tránh, người dân sẽ tránh khỏi những “tai bay vạ gió” như vậy.  

VietNamNet đã trao đổi với Thạc sỹ Lê Thị Xuân Lan, Phó phòng Dự báo Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ về vấn đề này.  

Thạc sỹ Lê Thị Xuân Lan. Ảnh: Thái Phương

PV: Thưa bà, mùa mưa năm nay có vẻ đến sớm hơn mọi năm? 

Thạc sỹ Lê Thị Xuân Lan: Đúng vậy! Nam Bộ đang vào giai đoạn chuyển mùa nên sẽ có những cơn mưa to đến rất to với lượng mưa từ 50mm - 100mm, thậm chí trên 100mm kèm gió giật, giông sét. Trong tháng 5 sẽ có ít nhất 5 ngày mưa lớn gây ngập nước. Những tháng tiếp theo, mưa xảy ra thường xuyên với vũ lượng lớn, do đó người dân cần chuẩn bị tinh thần để đối phó. 

Mùa mưa ở Nam Bộ kéo dài đến tận tháng 11, nên từ tháng 9, 10, 11 khả năng xảy ra tình hình ngập nước sẽ nghiêm trọng vì mưa lớn buộc các hồ thủy điện ở khu vực Đông Nam Bộ phải xả lũ. Lũ, mưa tại chỗ và triều cường sẽ gây ngập lụt ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của người dân. Theo tôi, tình hình ngập nước năm nay không khả quan lắm và ngày càng nặng hơn. 

Vậy còn tình hình mưa giông, lốc xoáy đầu mùa đang diễn biến như thế nào, thưa bà?  

Sau thời kỳ mùa khô kéo dài 4, 5 tháng, độ ẩm tăng lên, mây đối lưu phát triển mạnh ở giai đoạn chuyển mùa sẽ gây ra giông, lốc xoáy suốt tháng đầu mùa mưa. Năm nay, giông đầu mùa xảy ra vào ngày 28/2 ở TP.HCM và một số tỉnh lân cận là điều sớm và rất hiếm, mọi năm giông đầu mùa xảy ra vào tháng 3. Vừa qua, An Giang có 2 đợt giông, sét, lốc xoáy mạnh làm gần 400 căn nhà, trường học bị sập, tốc mái; Long An, Bến Tre, TP.HCM cũng mới có lốc xoáy… 

Trong tháng 5, tình hình giông, gió giật làm cây cối gãy đổ, bật gốc, lốc xoáy, thậm chí mưa đá có thể xảy ra. Sau đó, suốt mùa mưa khi gió mùa Tây Nam thổi mạnh còn gây lốc xoáy, mưa đá và vòi rồng trên biển. 

Phải chăng, quan niệm “trời kêu ai nấy dạ” khiến người dân không thật sự quan tâm tìm nơi trú ẩn an toàn khi mưa giông tới?  

Báo chí cần đưa những thông tin về cách phòng tránh, trú ẩn cho người dân đọc đi đọc lại để nhớ. Năm nào số người chết do sét đánh, lốc xoáy cũng lên tới hàng trăm người. Đặc biệt, quan niệm “trời kêu ai nấy dạ” làm người dân chủ quan dẫn đến những cái chết thương tâm. Ví dụ, trời nắng nóng rồi chuyển mưa rào, người dân thấy vậy liền chạy ra đá bóng, tắm mưa là rất nguy hiểm. Cách đây mấy năm, tại một trường ĐH ở TP.HCM, 4 sinh viên chơi bóng chuyền khi trời mưa đã bị sét đánh chết. 

Nước ta là nước chịu ảnh hưởng nhiều của thiên tai. Nếu bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt, lũ quét… được người dân quan tâm thì giông gió, sét đánh gây chết người lại bị người dân xem thường.   

Làm sao để biết trời sắp chuyển giông mà đề phòng, tìm nơi trú ẩn? 

Khi bầu trời có những đám mây tương tự hình cây nấm hoặc hình một dúm bông gòn. Những đám mây này phát triển mạnh lên phía trên, ở đỉnh đầu đám mây những hạt nước sẽ kết dính thành tuyết và băng đá. Đồng thời, khi trời đang nóng nực và có những cơn gió thổi đến; có tiếng sấm và những tia chớp; trời mưa hoặc mưa đá; máy phát thanh có nhiều tiếng rè ở những băng tần sóng trung bình và sóng dài… là báo hiệu sắp có mưa giông. 

Theo quan sát của VietNamNet, khi có mưa to, ngoài đường xe cộ vẫn rất đông, đặc biệt những cơn mưa giông ở Nam Bộ thường xảy ra vào chiều tối - giờ cao điểm kẹt xe, phải chăng lại càng nguy hiểm hơn?  

Trời mưa to nhưng vì công việc nên nhiều người vẫn phải đi ngoài đường là không an toàn. Tia sét đánh từ trên xuống sau đó tỏa ra như rễ cây, những tia sét nhỏ có thể đánh trúng bất cứ ai. Khi có mưa giông xuất hiện nhất định sẽ có sét, đặc biệt là thời kỳ đầu mùa mưa như hiện nay, sét thường nhiều và mạnh hơn. Tiếng sét và tiếng sấm chỉ cách nhau khoảng 5 giây, sét ở rất gần nên mọi người cần đứng khum xuống, chụm hai chân vào nhau, hai tay để trên đầu gối đến khi hết giông sét.

Những cơn mưa đầu mùa thường kèm theo giông, sét, người dân cần chú ý tìm nơi trú ẩn an toàn và không nên đi ngoài đường. Ảnh: T.D

Theo bà, “an toàn trú ẩn” cần được hiểu cụ thể như thế nào để người dân biết mà phòng tránh?  

Với người đang làm ngoài đồng trống, trên đồi núi, đang đi trên đường hay trên sông rạch... khi gặp mưa giông cần tránh xa các cột điện, rào sắt, cây thu lôi. Tuyệt đối không được nghe điện thoại di động khi đang đi dưới trời mưa, có giông sét. 

Khi cảm giác được sắp có sét đánh (trong người cảm thấy nhức nhức, giật giật, tóc lông tay, lông tơ dựng lên) phải lập tức ngồi xuống, thu mình nhỏ lại, không nằm, không chạy…, phải đứng chụm hai chân lại hoặc co một chân. Người đi xe mui trần, đi xe máy đều không an toàn khi sắp có sét, tốt nhất là nên ngừng lại tìm nơi trú ẩn an toàn. 

Những người đang ở nhà cần đóng hết các cửa ra vào và cửa sổ để giảm gió lùa mang hơi ẩm và có thể mang sét vào nhà. Khi có mưa giông, sét không đi lại nhiều, phải mang dép khô trong nhà, không đến gần dây phơi bằng kim loại để lấy quần áo… Ngừng xem ti vi, nghe cassette, điện thoại và phải tháo dây điện ra khỏi ổ cắm, dây ăng ten ra khỏi máy dù không sử dụng. 

Với những người mới bị sét đánh liệu còn có cơ hội cứu chữa không, thưa bà?  

Nếu gặp người bị sét đánh, người phát hiện phải tiến hành cấp cứu ngay tức khắc. Đặt người bị nạn nằm xuống, nới quần áo để nạn nhân thở dễ dàng; thấy nạn nhân ngưng thở cần dùng phương pháp thổi ngạt miệng để cấp cứu ngay. Thông thường sau khoảng nửa giờ, nạn nhân có thể thở lại được, nhưng có trường hợp đến 4 giờ mới tỉnh nên cần kiên trì tiếp tục thực hiện cấp cứu trong lúc đưa bệnh nhân đi bệnh viện. 

Nếu nạn nhân tim ngừng đập, phải làm cho tim đập lại bằng cách đấm mạnh 5 cái vào vùng trước tim, kèm theo hô hấp nhân tạo và xoa bóp tim (cứ 5 lần bóp tim, 1 lần thở). Với nạn còn tỉnh có thể pha 5gr muối bicarbonat natri (tiêu mặn) vào 300ml nước cho uống từ từ. Từ lúc nạn nhân bị điện sét giật chết đến lúc cứu chữa không quá 7 phút thì 90% trường hợp có thể cứu sống, quá thời gian này, khả năng cứu sống chỉ còn 10%.

Xin cảm ơn Thạc sỹ! 

• Thái Phương