- Nếu là đề mở thì đáp án sẽ là không có đích đến và phải chấp nhận sự sáng tạo của học sinh trên 2  tiêu chí quan trọng nhất: Trung thực và độc đáo. Tức là sáng tạo bằng bản thân chứ không phải sao chép của ai. 

PGS.TS. Đoàn Lê Giang (Trưởng khoa Khoa Văn học và Ngôn ngữ, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM):

Năm nay, câu thứ 2 của đề môn Văn khối C và D tương đối sáng tạo. Tuy nhiên, đáp án của Bộ GD - ĐT thì vẫn bị gò bó.

Barem điểm môn Ngữ văn khối C trong đáp án khá phù hợp, nhưng barem điểm môn này ở khối D, tôi cho là không hợp lý.

Phần “Bài học nhận thức và hành động” nên điều chỉnh lại khung điểm. Thay vì được trọn 1 điểm câu này thi nên để phần này 0,5 điểm, 0,5 điểm còn lại là dành cho sự sáng tạo.

Ngoài ra, trong cả đáp án của 2 khối nên có lưu ý khuyến khích sự sáng tạo của thí sinh. Bởi trên thực tế, bài học nhận thức và hành động ít được các em chú trọng nên dễ dàng mất điểm phần này.

Với barem điểm này, tôi nghĩ sẽ khó chấm. Trường hợp thí sinh làm bài có tính sáng tạo, nhưng người chấm lại bám sát đáp án và đếm ý, e rằng bài thi của thí sinh sẽ bị chấm điểm thấp .

Đặt trường hợp thí sinh kể một câu chuyện sinh động, thu hút (theo kiểu viết bài luận của nước ngoài), người chấm nào đếm ý sẽ cho điểm thấp mặc dù đây thực sự là bài văn thu hút và tươi tắn.

Bộ GD- ĐT nên có hướng dẫn kỹ hơn về việc này để tránh khuôn sáo và gạt đi những bài văn mang tính sáng tạo.

TS.Nguyễn Thị Hồng Hà (Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM)

Trên tinh thần chung, đề thi tốt nghiệp và ĐH năm nay đã có sự chuyển biến khi cho dạng nghị luận xã hội vào mặc dù tỉ lệ không cao.

Nếu nói là đề thi có sự thay đổi lại không đúng.Vì đúng ra, đó là điều ta đã bỏ đi từ rất lâu. Nghị luận xã hội nhiều năm nay được thay thế bằng nghị luận văn học. Vì thế khi nghị luận xã hội quay lại, mọi người cảm thấy ngỡ ngàng.

Trong quá trình chấm thi nhiều năm, tôi rất ngại phải chấm vì buộc lòng phải đếm ý của thí sinh. Nếu không đếm ý, chẳng may bỏ sót ý, thí sinh sẽ kiện vì bài làm có ý đó nhưng lại bị mất điểm.

Trong khi phải chạy theo đếm ý, mà đáp án có khi đến mấy chục ý, người chấm dễ dàng bỏ qua cách hành văn, không theo được mạch cảm xúc của người viết. Những em được lấy vào Khoa Văn lại là những em có khả năng học thuộc lòng và ghi nhớ tốt từ cách chấm thi đó. Còn người có thực lực thật sự lại không lấy được vào vì những em này thường thích cách viết tự do, phóng túng và có sự sáng tạo riêng.
Thí sinh sau buổi thi ĐH. Ảnh: Lê Anh Dũng

Thật ra, với môn Văn mà chấm điểm bằng cách đếm ý là không đúng. Mà quan trọng nhất trong bài thi của thí sinh là cảm xúc chân thực, là những trải nghiệm, câu nói tự đáy lòng của chính em đó.

Trở lại với 2 câu đề mở của khối C và D, thí sinh phải quan tâm tới vấn đề nêu ra trong đề và nói lên suy nghĩ thực của mình.

Barem điểm của Bộ GD-ĐT về dàn ý thì ổn, nhưng nội dung cụ thể mà đáp án đưa ra lại không thể bao quát được hết cũng không thể hướng dẫn được từng trường hợp bài cụ thể. Đáp án như vậy rất sơ lược. Như vậy, vừa có lợi lại vừa có hại.

Đặt trường hợp, những học sinh có bản lĩnh, các em sẽ đi sâu vào một khía cạnh nào đó thì sao?

Ví dụ như bàn về tính trung thực, các em nói rằng ai cũng biết trung thực là tốt, là cần thiết, nhưng lại băn khoăn: Trong cuộc sống hiện nay của xã hội Việt Nam, trung thực được gì, mất gì? Thực tế, người sống trung thực sẽ bị thiệt thòi nhiều thứ, vậy lời khuyên của người lớn về vấn đề này như thế nào? …

Nếu các em đặt vấn đề như vậy thì sao? Nếu là tôi, tôi không thể trừ điểm các em được mặc dù ý mà em đưa ra không hề có trong đáp án. Thậm chí, nếu người khác chấm mà hạ điểm, tôi cũng không chấp nhận được.

Vì là đề mở, nên không thể gò ép người chấm được. Nếu là đề mở thì đáp án sẽ là không có đích đến và phải chấp nhận sự sáng tạo của học sinh trên 2 tiêu chí quan trọng nhất: Trung thực và độc đáo. Tức là sáng tạo bằng bản thân chứ không phải sao chép của ai.

Với đề mở và đáp án như hiện nay, tôi e rằng, sớm hay muộn, trên thị trường sẽ xuất hiện những cuốn sách giải đề dạng nghị luận xã hội để các em học thuộc và đi thi. Với những cuốn sách giải những câu hỏi trong SGK được bán song hành với SGK hiện nay đã đủ khiến các em bỏ qua việc đọc tác phẩm gốc, bỏ qua việc tự mình cảm thụ và suy nghĩ.

• Minh Quyên (ghi)