- Xác định đúng chỗ đứng là thông điệp chủ đạo được các chuyên gia chuyển tới tại hội thảo "Tác động của kinh tế thế giới tới kinh tế Việt Nam - Lựa chọn đối sách và mô hình phát triển" đang diễn ra tại Hà Nội. Theo các chuyên gia, bức tranh thực của các tập đoàn kinh tế và ngân hàng thương mại cần được chỉ rõ.

Điều quan trọng là biết lắng nghe

Cuộc hội thảo do Bộ Ngoại giao Việt Nam và nhóm nghiên cứu Harvard phối hợp tổ chức tại Hà Nội trong 3 ngày (2 - 4/7).

GS David Dapice

"Điều quan trọng là biết lắng nghe, dù cho ý kiến đó có khó nghe tới đâu. Thành công của 20 năm Đổi mới mà VN đạt được chính là nhờ Chính phủ đã có nhiều chính sách đúng, kể cả giai đoạn khủng hoảng kinh tế châu Á", Giáo sư David Dapice, đồng tác giả của hai báo cáo về kinh tế Việt Nam nói.

Theo Ts. Lê Đăng Doanh, điều VN cần lắng nghe từ phía các chuyên gia trong thời điểm kinh tế khó khăn hiện nay là "VN phải xác định chính xác chỗ đứng của mình".

"Hình như có sự đánh giá quá cao thành tựu về kinh tế, tăng trưởng, xóa đói, giảm nghèo thời gian qua của VN", ông Lê Đăng Doanh cho biết.

Đơn cử, nhìn vào tốc độ giảm nghèo và tốc độ giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ em có độ vênh khá lớn. Trong đó, tỉ lệ tử vong giảm chủ yếu ở thành thị và những người giàu, còn giảm ở người nghèo không đáng kể, vẫn còn ở mức cao.

Thực chất bức tranh tập đoàn kinh tế VN ra sao?

Đề cập những vấn đề cơ bản thời sự của nền kinh tế VN: quá trình phát triển, mô hình phát triển, vấn đề xóa đói giảm nghèo, vấn đề về giáo dục hay những vấn đề dài hơi hơn như năng lượng, nhưng điều các đại biểu quan ngại nhất, theo ông Doanh, là "thực chất tập đoàn VN như thế nào? Bức tranh toàn cảnh đích thực của tập đoàn, ta có nắm được không và nếu nắm được thì tình hình như thế nào?"

Tại hội thảo, không nêu trực tiếp tình hình của VN nhưng câu chuyện tập đoàn nhà nước của Hàn Quốc đã được Giáo sư David Dapice nêu ra như một bài học kinh nghiệm đau xót.

Tại Hàn Quốc, các chaebol vay thương mại bên ngoài trong khi ngân hàng trung ương và Bộ tài chính Hàn Quốc cũng không biết. Khủng hoảng nổ ra mới bộc lộ cục nợ lớn hơn 50 tỷ USD của các chaebol này.

"Cần nắm rõ, chính xác tình hình tập đoàn nhà nước, tránh hiện tượng một Hàn Quốc thứ hai".

"Ngay một nước lớn, phát triển như Hàn Quốc còn gặp phải tình trạng tập đoàn nhà nước vay nợ 50 tỷ USD mà ngân hàng trung ương và Bộ Tài chính đều không nắm được mới thấy mức độ nguy hiểm của việc thiếu giám sát", ông Doanh bình luận.

Quay lại thực tế VN, các chuyên gia lưu ý gia tăng sự giám sát, quản lý hoạt động tài chính, ngân hàng, nhất là của các tập đoàn, DNNN.

Báo cáo kiểm toán vừa được công bố ngày 1/7 cho thấy, thực tế hoạt động của các tập đoàn vẫn chưa được giám sát đầy đủ, chưa có báo cáo về hiệu quả kinh doanh, mức độ đầu tư đa ngành, mức vay nợ và khả năng trả nợ...

"Đến thời điểm này chúng ta vẫn chưa biết con số, thì rất có thể, câu chuyện của các chaebol Hàn Quốc sẽ lặp lại ở VN", ông Doanh quan ngại. Do đó, "cần nắm rõ, chính xác tình hình, tránh hiện tượng một Hàn Quốc thứ hai".

Song song với việc tăng cường giám sát tập đoàn, các đại biểu cũng lưu ý việc đẩy mạnh giám sát hoạt động của các ngân hàng. Trong tình hình tính mất ổn định của hệ thống tài chính tiền tệ đang bộc lộ ra, vấn đề này cần được chú ý.

Ông Doanh cho biết, VN đã phát triển quá nhanh hệ thống ngân hàng cổ phần, với số lượng ngân hàng tăng nhanh (hiện có khoảng 80 ngân hàng).

"Ngân hàng bùng nổ như vậy nhưng VN lại không đảm bảo cơ quan giám sát để đảm bảo hoạt động một cách hiệu quả", ông Doanh nói.

• Phương Loan