- "Dự thảo Nghị định sửa đổi về việc người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua nhà ở trong nước có nhiều điểm thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho bà con mua nhà ở trong nước", ông Tạ Nguyên Ngọc, Vụ trưởng Vụ Quan hệ Kinh tế, Khoa học và Công nghệ, UB về người Việt Nam ở nước ngoài trao đổi với VietNamNet.

Gỡ vướng quy định về đối tượng

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, đến nay mới chỉ có hơn 130 người Việt Nam định cư ở nước ngoài được mua và sở hữu nhà ở Việt Nam. Con số này quá nhỏ so với nhu cầu thực tế bắt nguồn từ sự hạn chế, không rõ ràng của những quy định liên quan đến chính sách cho người Việt Nam ở nước ngoài mua và sở hữu nhà ở Việt Nam.

Sẽ có thêm đối tượng Việt kiều được quyền mua nhà ở trong nước

Cụ thể, chỉ có những đối tượng là người về đầu tư lâu dài tại Việt Nam, người có công đóng góp với đất nước, nhà văn hóa, nhà khoa học có nhu cầu về hoạt động thường xuyên tại Việt Nam, người có nhu cầu về sống ổn định tại Việt Nam (hồi hương) được phép mua và sở hữu nhà ở Việt Nam.

Do Luật Nhà ở và Nghị định 90/2006/NĐ-CP không quy định rõ nên các cơ quan không thống nhất được tiêu chí "sinh sống ổn định tại Việt Nam". Nếu coi là người hồi hương hoặc đầu tư thì đây không phải là đối tượng mới mở rộng.

Thêm nữa, có sự khác biệt giữa thị thực và cư trú, bởi thị thực chỉ là giấy phép nhập cảnh, còn giấy tờ xác định cư trú lại hoàn toàn khác. Các ban ngành đã mất khoảng hơn 1 năm trời xem xét, thảo luận nhưng vẫn không làm rõ được những chi tiết kiểu này khiến việc thực thi chính sách không hiệu quả.

Theo ông Ngọc, trước đây, Việt Kiều được quan niệm là những người Việt Nam chủ yếu ra đi sinh sống, ổn định lâu dài ở nước ngoài. Bây giờ khái niệm người Việt Nam ở nước ngoài đã rộng hơn. 

Thực tiễn, người Việt Nam ở nước ngoài bao gồm cả những người lao động, học tập ở nước ngoài, hoặc sinh sống ở nước ngoài. Đã có không ít người Việt đã sinh sống nhiều năm ở nước ngoài nhưng vẫn giữ quốc tịch Việt Nam. Ở Đông Âu, có nhiều trường hợp người Việt vẫn giữ hộ khẩu, thậm chí còn biên chế ở các cơ quan trong nước. 

Đây là một trong những cơ sở khiến quy định về đối tượng người Việt Nam ở nước ngoài được mua và sở hữu nhà ở trong nước phải rõ ràng và rộng hơn.

"Mở" cho mua là tất yếu 

Ông Ngọc cho rằng “dự thảo Nghị định mở rộng đối tượng mua và sở hữu nhà phù hợp với thực tiễn phát triển, mở rộng của cộng đồng Việt Nam ở nước ngoài”. Nhu cầu thực tiễn lớn, chính sách sẽ phải rộng mở hơn.

“Chính sách "mở" cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua và sở hữu nhà là theo quy luật tất yếu. Nó phù hợp với bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi sang cơ chế thị trường, theo điều kiện hội nhập WTO và là sự thể hiện thiết thực tinh thần Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị tạo điều kiện cho kiều bào gắn bó với quê hương, đất nước".

Ông Ngọc cũng đã dùng từ "thận trọng" khi nói về việc thực thi chính sách cho người Việt Nam mua và sở hữu nhà ở Việt Nam giống như bài học thận trọng về việc tiếp nhận dần dần nguồn kiều hối cách đây 10 năm. Thận trọng không phải kìm hãm, gây khó khăn, mà để tạo sự ổn định, phát triển bền vững

"Khi thực hiện chính sách, phải tính sự tác động của nó tới thị trường bất động sản trong nước. Trong trường hợp giá nhà đất lên cao, liệu người thu nhập thấp trong nước có điều kiện mua nhà nữa không? Đó là chưa kể không phải người Việt Nam định cư ở nước ngoài nào cũng giàu có, sẵn tiền mua nhà... Đây là bài toán mà các nhà quản lý phải cân nhắc tổng thể", ông Ngọc nhấn mạnh.

"Thực tế phần lớn những người có nhu cầu và khả năng tài chính đều đã mua nhà qua thân nhân. Nhưng với giá nhà đất hiện nay, không phải kiều bào nào cũng có thể mua nhà trong nước".

"Việc "mở" để kiều bào mua và sở hữu nhà ở trong nước cũng sẽ giúp họ được chính thức đứng tên sở hữu tài sản, làm giảm những tranh chấp, khiếu kiện không đáng có, làm tăng niềm tin về sự nhất quán trong chủ trương, chính sách và thực hiện đối với người Việt Nam ở nước ngoài".

“Theo dự thảo Nghị định mới, trình tự thủ tục mua và sở hữu nhà trong nước đối với bà con sẽ đơn giản và thuận tiện hơn rất nhiều”, ông Ngọc quả quyết.

• Xuân Linh