- “Tội phạm ma túy, tham nhũng và vi phạm môi trường đang có xu hướng gia tăng”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội Lê Thị Thu Ba nêu ý kiến, trong phiên thảo luận chiều nay (6/10) tại UB Thường vụ QH về công tác thi hành án, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2008. 

Vi phạm môi trường: Không thể ngồi bàn giấy bắt quả tang 

Hệ thống ống chằng chịt, trong đó có nhiều đường ống ngầm xả thẳng nước thải chưa qua xử lý xuống sông Thị Vải.   Ảnh: VNN

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp lưu ý, các vi phạm về môi trường đều đã diễn ra trong thời gian dài, như vụ đổ trộm chất thải của Huyndai - Vinashin, Vedan xả nước thải ra sông Thị Vải, chưa kể các sai phạm liên tiếp ở nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất… 

“Chính phủ chưa phân tích nguyên nhân cũng như địa chỉ cụ thể cơ sở vi phạm và khó khăn vướng mắc khi xử lý đối tượng phạm tội trong lĩnh vực này", bà Thu Ba nói. 

Chủ tịch Dân tộc K’sor Phước kiến nghị: “Tội phạm môi trường là rất nghiêm trọng. Chính phủ xem xét sai phạm trong vấn đề này rõ ràng chi tiết hơn, Quốc hội cũng phải tăng cường vai trò giám sát”. 

"Đụng vào môi trường là có vi phạm môi trường, đụng vào an toàn vệ sinh thực phẩm là có vi phạm… rõ ràng cứ đụng vào đâu là có tội phạm ở đấy”, Chủ nhiệm UB Quốc phòng – An ninh Lê Quang Bình "than". 

Theo ông này, dù trên TƯ, dưới địa phương đều có thanh tra, nhưng ở đâu cũng diễn ra sai phạm. 

"Nguyên nhân do công tác quản lý nhà nước còn lỏng lẻo?", ông Bình chất vấn. Ông nêu dẫn chứng,  xung quanh ô nhiễm môi trường sông Thị Vải, từ Giám đốc Sở Tài nguyên TP.HCM đến Đồng Nai đều nói có bắt được quả tang đâu mà xử lý. "Chẳng lẽ cứ ngồi bàn giấy mà đòi bắt quả tang vi phạm", ông Bình kết luận. 

Hơn 17.000 tội phạm bị truy nã đang ngoài vòng pháp luật 

Thống kê của Bộ Công an tính đến tháng 8/2008, tình hình tội phạm có xu hướng gia tăng. Đặc biệt, năm 2008,  hành vi phạm tội đa dạng, phức tạp và "bổ sung" thêm nhiều đối tượng mới. 

Chẳng hạn, các vụ phạm tội do người nước ngoài, sự lộng hành của các băng nhóm tội phạm thiếu nhi, ngay án kinh tế cũng tăng 13,7% vụ, chống người thi hành công vụ tăng 25%. 

Theo Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, Chính phủ phải đánh giá sát hơn những diễn biến mới của tình hình tội phạm, các loại tội phạm đang bức xúc. 

Đặc biệt, thống kê của ngành công an cũng chỉ ra, năm 2008, vẫn có tới 17.807 đối tượng bị truy nã đang ngoài vòng pháp luật, trong đó, có trên 4.000 tội phạm nguy hiểm. 

"Năm nay đã vận động đầu thú được hơn 6.000 đối tượng đang có lệnh truy nã, mà vẫn còn hơn 17 nghìn người", bà Trương Thị Mai nói. 

Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng cảnh báo, "Đây là những đối tượng sẵn sàng đe dọa và tiềm ẩn nguy cơ phạm tội mới, có thể gây hậu quả cho an ninh trật tự xã hội". 

Theo ông Vượng, mười mấy năm trước, do Bộ Công an tập trung truy quét nên đối tượng này đã giảm xuống chỉ còn mấy ngàn người.  

 "Nay lại tăng lên thì liệu có liên quan gì đến những trường hợp Tòa án hoãn thi hành án hay đình chỉ? Để xem những quyết định hoãn và đình chỉ này có phù hợp không? Chúng ta từng tập trung lực lượng để truy quét, đây là con số khá nhức nhối, xem có giải pháp nào để truy bắt không, chưa xử lý thì phải đưa ra xem xét", ông Vượng lo lắng. 

Chủ nhiệm UB Quốc phòng - An ninh Lê Quang Bình lên tiếng, nguyên nhân làm gia tăng tội phạm có phần vì quá tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà xem nhẹ vấn đề xã hội và phòng chống tội phạm, khiến kỷ cương bị coi nhẹ.   

"Tình hình tội phạm năm nay có gì liên quan đến biến động đời sống kinh tế xã hội 2008, và nếu hết 2009 khó khăn còn nhiều hơn thì tình hình trật tự an ninh xã hội biến động thế nào?", Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội Trương Thị Mai nêu vấn đề. 

Oan sai nhiều nhưng bồi thường ít 

2008 cũng là năm số vụ án oan, sai chưa giảm được bao nhiêu. 

Báo cáo của Chính phủ cho thấy trong số hơn 11 ngàn đơn kiến nghị lên Giám đốc thẩm, tái thẩm, mới có hơn 5.000 đơn được xem xét, trong đó có 503 đơn được chấp thuận. "Vấn đề xem xét các kháng nghị của người dân vẫn đang rất chậm", ông Trần Thế Vượng nhận xét. Ông Vượng nói, nếu vấn đề không được xem xét hợp lý thì án oan sẽ vẫn kéo dài năm này qua năm khác. 

Chủ nhiệm UB Tư pháp Lê Thị Thu Ba lưu ý các cơ quan Chính phủ đánh giá sát hơn tình hình giải quyết các đơn thư yêu cầu bồi thường và khôi phục lợi ích cho người gặp oan sai: "Số người bị oan nhiều nhưng số người được bồi thường ít, vì sao?". 

Ủy ban này cũng kiến nghị làm rõ hơn các vướng mắc trong xử lý vụ án trọng điểm. Trong số 8 vụ án trọng điểm năm 2006, tính đến nay, vẫn còn 2 vụ án chưa xử lý dứt điểm.

• Lê Nhung