Tham vấn tạo đồng thuận
“Có như vậy mới tạo được sự đồng thuận trong xã hội. Đồng thời, tạo được tính minh bạch của cơ quan hành chính nhà nước, tính minh bạch của văn bản quy phạm pháp luật. Qua đó, đảm bảo sự nhất quán trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật”, bà Thoa nói.
Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Thị Sơn, Viện Khoa học pháp lý, dù đã có quy định về việc tham vấn công chúng trước mỗi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành nhưng hiện nay, phương pháp, điều kiện thực hiện chưa được tốt.
Đồng quan điểm trên, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM Ung Thị Xuân Hương khẳng định: “Việc tham vấn ý kiến của công chúng đã được luật quy định. Nhưng do cách tổ chức thực hiện vẫn đang còn nhiều vấn đề tồn tại”.
Bà Hương nêu thực tế: “Trong quyết định của UBND TP.HCM cách đây 2 năm, các dự thảo phải được đưa lên trang web nhưng chưa có cơ quan nào thực hiện”.
Phó Chủ tịch UB Mặt trận Tổ quốc TP.HCM Lê Hiếu Đằng cũng phản ánh: "Chủ trương tham vấn đúng nhưng thực hiện thì… trong chừng mực".
Ông Đằng cũng cho rằng để tạo điều kiện cho người dân tham vấn những chủ trương chính sách của Nhà nước, "báo chí hãy mạnh dạn hơn nữa trong vấn đề này”.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng Ban Tuyên truyền Hội Luật gia TP.HCM nêu nghịch lý: “Ở nước ta hiện nay, văn bản dưới luật hoặc văn bản hướng dẫn thi hành theo quy định của pháp luật có hiệu lực và giá trị pháp lý thấp nhưng lại được thực hiện nghiêm hơn, có giá trị thực tế cao hơn, mặc dù có những văn bản hướng dẫn nội dung còn trái với cả văn bản mà nó hướng dẫn”.
"Các văn bản quy phạm pháp luật để được ban hành đều trải qua thủ tục trình tự khắt khe từ thẩm định, đến thẩm tra của các cơ quan có thẩm quyền nhưng tình trạng sai sót vẫn diễn ra phổ biến, các cơ quan chịu trách nhiệm thẩm tra, thẩm định cũng không phải chịu trách nhiệm gì. Xử lý các văn bản sai chỉ bằng cách đính chính việc thi hành sửa đổi hoặc bãi bỏ văn bản đó", ông Hậu cho biết.
Theo luật sư Michael Mcnamer, chuyên gia cao cấp về tham vấn công chúng, tham vấn công chúng rất quan trọng. "Trước khi đưa ra một văn bản, ban soạn thảo phải chuẩn bị hồ sơ và thông báo lấy ý kiến của dân. Phải đặt câu hỏi văn bản xây dựng nhằm mục đích gì, có cần thiết phải có một văn bản giải thích hay không?".
Các đại biểu thống nhất văn bản quy phạm pháp luật phải được công khai trên báo chí, trên mạng. Nhất thiết phải có sự tham vấn của công chúng.