- "Trong số các nguyên nhân tăng giá, có yếu tố độc quyền. Trong thời gian tới, tôi nghĩ Quốc hội chắc chắn phải có quan điểm rõ ràng, kể cả giám sát, đưa vào các đạo luật để khắc phục vấn đề này nhằm chống đầu cơ, độc quyền". Chủ nhiệm UB Kinh tế - Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển trả lời báo giới bên lề phiên họp UBTVQH.

Ông Phùng Quốc Hiển: "Muốn chống độc quyền, không thể ngày một ngày hai". Ảnh: VA

Có ý kiến cho rằng một trong những nguyên nhân khiến giá cả tăng cao trong thời gian vừa qua  là do sự độc quyền trong nhiều ngành, như điện, than, xi măng đều muốn tăng giá do giá đầu vào tăng. Trong khi ở các ngành này, thu nhập của cán bộ, công nhân viên cao hơn các ngành khác. Vậy Quốc hội sẽ giám sát vấn đề này như thế nào?

Trong yếu tố tăng giá có yếu tố độc quyền nên đã tạo ra một mặt bằng bất hợp lý. Trong thời gian tới, tôi nghĩ Quốc hội chắc chắn phải có quan điểm rõ ràng, kể cả giám sát, đưa vào các đạo luật để khắc phục vấn đề này, nhằm chống đầu cơ, độc quyền. 

Chúng ta đang bước vào cơ chế thị trường và đang trong quá trình hội nhập. Muốn chống độc quyền, không thể ngày một ngày hai. Dù Chính phủ có đưa ra hàng loạt giải pháp nhưng khi chúng ta chưa có nhiều nhà cung cấp, chưa có sự cạnh tranh lành mạnh thì khó có giá cả hợp lý.

Và khi đó, các giải pháp được đưa ra không phải là giải pháp lâu dài. Nhưng kinh nghiệm cho thấy ở nhiều nước, với các mặt hàng là năng lượng quan trọng, Nhà nước vẫn có biện pháp để kiểm soát.

Ông có cho rằng nếu còn độc quyền thì Nhà nước phải kiểm soát gắt gao hơn, không nên để các doanh nghiệp tự làm giá?

Tôi nghĩ Nhà nước cũng đang thực hiện công việc đó. Nhà nước cũng đã kiểm soát chi phí hợp lý chứ các doanh nghiệp không tự quyết định giá, chi tiêu, thu nhập. Vấn đề đặt ra ở đây là chất lượng quản lý như thế nào, điều này chúng ta phải bàn.

Chính phủ sẽ phải giải trình với Quốc hội 

Nghị quyết về tốc độ tăng giá thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế đã được Quốc hội khóa XII thông qua. Tuy nhiên, Chính phủ đã thừa nhận khó đạt được mục tiêu này. Liệu Chính phủ có phải giải trình trước Quốc hội tại kỳ họp tới hay không?

Tôi nghĩ chắc chắn Chính phủ sẽ phải giải trình trước Quốc hội vì sao không thực hiện được. Đã là Nghị quyết thì Chính phủ phải chấp hành và thực thi. Nếu không thực hiện được thì phải báo cáo với Quốc hội nguyên nhân vì sao.

Vừa rồi theo đánh giá của Chính phủ chỉ số giá tiêu dùng quý I đã vượt trên 9%. Điều này thể hiện lạm phát của đất nước ta đang ở vào thời điểm hết sức phức tạp. Tuy nhiên, thời gian vừa qua tôi cũng hết sức đồng tình với các giải pháp của Chính phủ, trong đó có những giải pháp rất mạnh trong lĩnh vực tiền tệ, tài chính, ngân sách. 

Theo Chính phủ đánh giá và chúng tôi cũng thấy, bước đầu những giải pháp đó đã có hiệu quả nhất định, lạm phát cũng đang có xu thế chững lại. Một số mặt hàng đã đi vào giá thực. Lạm phát tác động rất lớn đối với nền kinh tế và đời sống của người dân nhất là đối với người có thu nhập thấp. Nhưng hiện nay, Chính phủ cũng đã có chính sách an sinh xã hội để hỗ trợ cho người có thu nhập thấp. 

Việc tăng giá lại chủ yếu nhằm vào các mặt hàng thiết yếu là lương thực, thực phẩm. Theo ông, tới đây bằng các biện pháp mạnh đó, tình trạng này có chấm dứt được hay không?

Tất cả những giải pháp của Chính phủ nói chung và các giải pháp tiền tệ bao giờ cũng có độ trễ, không thể thay đổi ngay lập tức cục diện nhưng rõ ràng nó đã có những tác động. Chúng ta phải hết sức chú ý đến giá lương thực, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu có ả nh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân. 

Tôi cho rằng Chính phủ cũng cần có giải pháp mạnh và đồng bộ hơn, không chỉ dừng lại ở giải pháp tiền tệ mà cần đưa các giải pháp về xã hội.

Cần sự uyển chuyển

Giữa các giải pháp về kiềm chế lạm phát và cứu thị trường chứng khoán có sự xung đột không, thưa ông?

Hiện có hai ý kiến. Có ý kiến cho rằng cần lựa chọn giải pháp mạnh, tìm tận gốc để chặn đứng ngay lạm phát, nhưng cũng có ý kiến cho rằng phải có những giải pháp đồng bộ. 

Tôi nghiêng theo hướng cần có giải pháp đồng bộ, trong đó lựa chọn những ưu tiên để tập trung khắc phục. 

Còn trong thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản, thị trường tiền tệ, nhất là tỷ giá hối đoái, đó là những bình thông nhau, khi thị trường chứng khoán giảm thì những thị trường khác như bất động sản và tiền tệ sẽ nâng lên một cách đột biến. 

Vừa qua chúng ta thấy thị trường chứng khoán tụt đến đáy nhưng lúc này sẽ là cơ hội cho những nhà đầu tư có tài lực lớn tranh thủ mua vào. Hơn nữa, việc giá vàng giảm, giá đồng đô-la tăng lên khiến cho chúng ta tin tưởng mọi cái đang trở về bình ổn. 

Vậy theo ông, giữa lạm phát và thị trường chứng khoán, nên ưu tiên vấn đề nào?

Theo tôi, thị trường chứng khoán chính là kênh đầu tư lớn. Nếu thị trường này sống động sẽ là nguồn thu hút đầu tư và kích thích sản xuất phát triển.

Tuy nhiên, chúng ta không nên dùng từ " hy sinh" cái này hay là khuyến khích cái kia, mà hãy làm sao quy luật phát triển và bàn tay Nhà nước tác động vào cần có sự gắn kết với nhau. Theo tôi, chúng ta không hy sinh cái nào mà hãy để nó tự điều tiết và lúc này Nhà nước cần có giải pháp thiết thực nhất và hết sức uyển chuyển.

• Vân Anh ghi