- Đăng đàn trả lời chất vấn đầu tiên tại Quốc hội sáng nay (11/6), Bộ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) Nguyễn Thị Kim Ngân thiết tha đề nghị sớm xây dựng Luật quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam.

50% có giấy phép

Mở màn phiên chất vấn Bộ trưởng Kim Ngân, ĐB Võ Thị Thủy (Bình Định) đi thẳng vào vấn đề "nóng" là quản lý lao động phổ thông nước ngoài. Bộ trưởng Kim Ngân cũng thẳng thắn thừa nhận: Nhiều lao động nước ngoài tại Việt Nam không được cấp phép, doanh nghiệp sử dụng không báo cáo, địa phương không kiểm tra khiến cơ quan quản lý nhà nước không thể nắm được thực trạng.

Con số lao động nước ngoài được cấp phép mà bà Ngân đưa ra chỉ là 50%. Về giải pháp, bà khẳng định sẽ "tuân thủ luật pháp về lao động của Việt Nam, đồng thời tôn trọng nguyên tắc hợp tác song phương với các nước", đồng thời cho hay "không thể giải quyết vấn đề này ngay trong một tuần, một tháng".

Bộ sẽ cùng các cơ quan liên ngành rà soát, kiểm tra. Nếu lao động đủ điều kiện, sẽ cấp giấy phép lao động, hợp thức hóa mục đích làm việc, nếu không đủ điều kiện, hết thời hạn không gia hạn visa.

Bộ trưởng LĐ-TB&XH Nguyễn Thị Kim Ngân: Tôi không đùn đẩy trách nhiệm cho bộ nào. Ảnh: TTXVN

Về nguyên tắc quản lý, Bộ trưởng nói Việt Nam không chủ trương tiếp nhận lao động phổ thông để ưu tiên cho lao động trong nước, nhưng khuyến khích tiếp nhận lao động có kỹ thuật, tay nghề, chuyên môn mà nhân lực Việt Nam tạm thời chưa đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Trả lời câu hỏi về giải quyết những phát sinh mới, Bộ trưởng LĐ-TB&XH cũng  thiết tha đề nghị QH "trợ sức" sớm đưa vào chương trình Luật quản lý lao động nước ngoài, đồng thời thẳng thắn nhận trách nhiệm chính về quản lý lao động nước ngoài.  

"Tôi không đùn đẩy trách nhiệm cho bộ nào. Tôi khẳng định chịu trách nhiệm về quản lý lao động. Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao có trách nhiệm phối hợp với chúng tôi để khắc phục tình hình, có biện pháp để sửa luật, nghị định để quản lý tốt hơn", Bộ trưởng nói.

1,45 triệu việc làm

Về mục tiêu tạo việc làm trong chương trình kích cầu, bà Ngân thừa nhận mục tiêu tạo mới việc làm trong năm nay sẽ không được như dự kiến.   

"Việc điều chỉnh GDP tất nhiên sẽ giảm tạo việc làm mới... Nếu GDP tăng trưởng 5% thì việc làm chỉ tạo 1,45 triệu việc là cao rồi. Không thể đạt được con số 1,7 triệu lao động như dự tính".

Vấn đề lao động nước ngoài tại Việt Nam được chất vấn đầu tiên. Ảnh: TTXVN

Bộ trưởng LĐ-TB&XH cũng hứa sẽ làm việc cùng bộ, ngành liên quan để điều chỉnh, đảm bảo những doanh nghiệp khó khăn từ 2008 có thể vay vốn, trang trải khó khăn trong chi trả lương, trợ cấp cho người lao đông. 

Rất nhiều đại biểu quan tâm đến chương trình đào tạo nghề, việc làm cho khu vực nông thôn của Chính phủ, đặc biệt đối tượng thanh niên, lao động vị thành niên nghèo. Ông Nguyễn Lân Dũng hỏi: Đề án 8.000 tỷ đồng mỗi năm dạy nghề ở nông thôn đã xác định dạy cho ai, ai dạy, dạy gì, dạy xong nhằm làm gì?.

Bộ trưởng Kim Ngân cho hay trong tháng này, Thủ tướng sẽ ký ban hành Đề án dạy nghề nông thôn với kinh phí duyệt không phải 8.000 tỷ mà nâng lên 32.600 tỷ đồng. Nông dân sẽ được đào tạo sản xuất theo hướng hiện đại, thu năng suất cao, người nào muốn chuyển đổi nghề nghiệp sẽ được đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu nhân lực thị trường. Để hiệu quả, Chính phủ sẽ hướng dẫn thành lập các trung tâm dạy nghề ngay tại địa phương, đảm bảo đào tạo lao động đủ tay nghề cho xuất khẩu hoặc cung ứng cho các khu công nghiệp ở địa phương.

Đề án nói trên, theo Bộ trưởng Ngân kéo dài trong 12 năm (2009 -2020) là một đề án công phu nhưng "rẻ". Tính bình quân mục tiêu đào tạo 1 triệu lao động nông thôn/năm. Trong 12 năm, sẽ đào tạo 12 triệu lao động, mỗi tỉnh chi 43 tỷ đồng/năm. Bộ trưởng khẳng định: "Để đào tạo nghề cho nông thôn, Chính phủ không ngại chi tiền nhưng đảm bảo hiệu quả".

Tuy nhiên, ĐB Nguyễn Thị Vân Yến vẫn lo lắng tồn tại tâm lý trong xã hội "không ai muốn học nghề" , "thừa thầy thiếu thợ" phải giải quyết ra sao. Bộ trưởng LĐ-TB&XH thừa nhận thực trạng này đang khiến mục tiêu phấn đấu thực hiện đưa lao động nghề chiếm 50% tổng lao động trở nên khó khăn. Để khắc phục, theo Bộ trưởng, các bộ liên ngành khác như Giáo dục và Đào tạo phải thay đổi chính sách, cơ chế đào tạo.

Quản lý Nhà nước về lao động mới chỉ chạm được 30% lao động chính thức. Ảnh: Ca Hảo

"Phải sửa đổi chế độ và chính sách đối với người dạy nghề và sự nghiệp dạy nghề. Mục tiêu cố gắng đưa lao động đào tạo nghề chiếm hơn 50%, nhưng với điều kiện hiện nay thì khó", Bộ trưởng nói.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Thám nêu câu hỏi chung về quản lý thị trường lao động quốc gia hiện nay đang phát triển đa dạng, phong phú nhưng quản lý Nhà nước về lao đọng vẫn lỏng lẻo. Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Kim Ngân thừa nhận quản lý Nhà nước hiện mới chỉ chạm vào phần lao động chính thức, chiếm khoảng 30% thị trường lao động. Còn 70% lao động không chính thức, theo Bộ trưởng, rất "khó quản". Để quản lý hiệu quả, Bộ trưởng cũng "tha thiết" sớm đưa vào sửa bộ luật lao động, trong đó có luật tiền lương tối thiểu và việc làm.

"Cái khó hiện nay của chúng tôi là thị trường lao động phi chính thức. Chúng ta quản lý được lực lượng chính thức, còn xin thưa QH, cái khó nhất hiện nay tôi cho là lực lượng phi chính thức. Họ có việc làm ở đâu, mất việc, chuyển sang làm gì. Nếu chúng ta không theo dõi, không có công cụ nắm bắt thì rất khó quản lý", Bộ trưởng nói.

• Xuân Linh