(VietNamNet) - Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách sáng nay (4/8) đã ''mổ xẻ'' vấn đề lãng phí để tìm ra ''thuốc'' trị tận gốc căn bệnh này.

Thế nào là lãng phí?

Lãng phí do chậm trễ Dự án lọc dầu Dung Quất không thể đo đếm được.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại Nguyễn Ngọc Trân thẳng thắn nhận xét, dự thảo Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ''quá dàn trải, hỗn tạp, miên man''. Chẳng hạn, quy định về quy hoạch, quản lý đầu tư được bê vào một cách khiên cưỡng. Theo ông, dự luật nên tập trung vào việc xử lý hành vi để xẩy ra lãng phí.

Ngay khái niệm thế nào là lãng phí cũng thể hiện sự lúng túng. Theo dự thảo luật, lãng phí được hiểu là sử dụng tiền, tài sản, thời gian, công sức lao động... không hiệu quả. ''Hiệu quả hay không hiệu quả, nói cả ngày không ra!'', ĐB Lương Phan Cừ (Đắk Lắk) lên tiếng.

''Đúng là đánh giá sử dụng tiền, tài sản của Nhà nước hiệu quả hay không, thì mỗi người một cách'', ông Nguyễn Ngọc Trân đồng tình. Phó Chủ tịch Quốc hội Trương Quang Được hưởng ứng: ''Qua giám sát, tôi thấy người trực tiếp làm không biết đánh giá hiệu quả thế nào, đưa lên mỗi người ý kiến khác nhau. Nhưng trước đó, khi duyệt đề án thì nói đầy đủ tiêu chí, hiệu quả?''.

Ông Nguyễn Ngọc Trân đề xuất: ''Các bộ, ngành trong lĩnh vực phụ trách của mình cần đưa ra tiêu chí hiệu quả để đánh giá lãng phí hay không, trình Thủ tướng phê duyệt''. ĐB Nguyễn Viết Chức (Hà Nội) thẳng thắn: ''Các bộ phải đưa ra định mức của mình chứ đừng ''đòi'' các ngành khác làm định mức cho mình''.

Theo dự thảo Luật, các tiêu chuẩn, định mức phải được điều chỉnh kịp thời và công khai hoá.

''Công trình cả triệu đô la mà không ra hồn!''

Là người trong lĩnh vực văn hoá - nghệ thuật, ĐB Nguyễn Viết Chức thừa nhận: ''Tổ chức lễ hội giống hệt nhau, đầu tiên bao giờ cũng có cảnh cầm cờ chạy vòng vòng... Làm văn hoá như thế quả thật không tiết kiệm!''. Thế nhưng, theo ông, đánh giá lãng phí trong văn hoá rất khó.

Ông bộc bạch: ''Tôi rất buồn nếu lấy tiền làm tiêu chí đánh giá tiết kiệm, chống lãng phí trong văn hoá. Đành rằng ''liệu cơm gắp mắm'' nhưng dân gian cũng có câu ''tiền nào của nấy'', ''đắt xắt ra miếng''. Chúng ta làm gì cho đời sau? Những công trình như Sân vận động quốc gia Mỹ Đình liệu có trở thành công trình văn hoá? Lãng phí khắp nơi, có công trình cả triệu đôla mà không ra hồn!''

Ông Chức lo ngại trước việc lợi dụng chống lãng phí nhưng lại ''đẻ'' ra lãng phí lớn hơn: ''Xây nhà tiết kiệm, không chừa sân vui chơi, thể dục thể thao, nên ''xua'' các cháu vào thuốc lắc, tốn không biết bao nhiêu tiền...''.

Chậm một giây là chậm cả cuộc đời!

Theo ĐB Nguyễn Viết Chức, tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ thời gian lao động mà còn là thời gian nói chung. ''Không phải chúng ta ngâm (công việc) lên, ngâm xuống là tỏ ra chín chắn. Chậm một giây là chậm cả cuộc đời!', ông ví von. Ông dẫn chứng, ngay một con đường ở Hà Nội, ban đầu giải phóng mặt bằng hết 700 triệu đồng nhưng vì làm chậm nên năm sau đã lên tới bạc tỷ.

Theo ông Nguyễn Ngọc Trân, lãng phí lớn nhất là làm việc ngăn cách, thiếu sự phối hợp. ''Mỗi bộ, ngành chỉ biết đạt lợi ích cục bộ cao nhất mà không tối ưu lợi ích toàn cục''. Ông dẫn chứng ngay việc Bộ Tài chính vừa tăng lệ phí visa, lợi cho ngân sách nhưng hạn chế khách nước ngoài trong khi Việt Nam đang hội nhập.

Công trình, dự án ''chạy tiến độ'' cũng có thể gây lãng phí tương tự như sự thờ ơ, đủng đỉnh. ''Mỹ Đình (Sân vận động quốc gia) ''chạy'' trối chết là lãng phí! Rồi tượng đài Điện Biên Phủ, Công viên Hoàng Quốc Việt (ở Bắc Ninh)... Đừng để đến giờ chót, nước đến chân mới nhảy!'', ông Nguyễn Ngọc Trân gay gắt.

''Dự thảo luật mới chủ yếu nói tiết kiệm, chống lãng phí tiền bạc, tài sản..., những gì mắt thấy. Nhưng lãng phí vô hình trong quản lý mới là số một'', ĐB Chức đánh giá.

Cử nhân luật lên rừng làm nghề... săn bắn?

Nhiều đại biểu không dấu được thái độ bức xúc trước lãng phí nguồn nhân lực trong đào tạo. ĐB Nguyễn Văn Mễ (Thừa Thiên - Huế) tỏ ý tiếc: ''Hiện nay, có khoảng 30% người đã tốt nghiệp đại học không được sử dụng, có khi phải làm công nhân''. ĐB Nguyễn Thị Thuỳ Mỵ (Quảng Trị) kể chuyện nghịch lý ở tỉnh bà: ''Cử nhân luật lên rừng làm nghề... săn bắn thú rừng''.

Bà Ngô Thị Minh (ĐB Quảng Ninh), từng công tác trong ngành giáo dục, thừa nhận, lãng phí rất lớn do đào tạo tràn lan, không được sử dụng. ''Nhiều tỉnh, giáo viên thừa vẫn thừa, thiếu vẫn thiếu. Như Cao Bằng thừa 300 giáo viên. Quảng Ninh cũng không ngoại lệ'', bà dẫn chứng.

Với việc tuyển dụng quá biên chế, sai đối tượng, bà Minh hiến kế: ''Cần quy định rõ, người tuyển dụng phải trích 20% thu nhập hàng tháng để trả lương cho người được tuyển dụng quá biên chế, sai đối tượng''.

Chiều 4/8, Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận về Luật công cụ chuyển nhượng.

• Văn Tiến