- Đã hết hạn buộc phải di dời nhưng một số doanh nghiệp quốc doanh vẫn chây ì không đi, còn đòi có chính sách hỗ trợ đặc biệt, trong khi có nhà máy lại đang bị "tư nhân hóa".

Sáng 7/11/2008, Ban Quản lý dự án Văn phòng Quốc hội, Ban Kinh tế Ngân sách HĐND TP.HCM đã tổ chức Hội nghị điều trần về tình hình di dời của một số doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường thuộc các tổng công ty của TP.HCM theo Nghị quyết 20/2004/NQ-HĐND ngày 10/12/2004 của HĐND TP.HCM. Đây là phiên điều trần đầu tiên nằm trong Đề án tham vấn ý kiến nhân dân của Văn phòng Quốc hội triển khai thí điểm ở 3 tỉnh thành TP.HCM, Lào Cai và Nghệ An.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Trưởng ban KTNS HĐND TP.HCM cho biết, thời hạn cuối để các doanh nghiệp, cơ sở ô nhiễm phải di dời ra khỏi nội thành đã kết thúc từ lâu (cuối năm 2007) nhưng đến nay vẫn còn 141/1.402 doanh nghiệp, cơ sở chưa chịu di dời, trong đó có một số doanh nghiệp quốc doanh thuộc các tổng công ty của TP.HCM như Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA), Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn, Công ty Dệt may Gia Định...

Theo trình bày của lãnh đạo các doanh nghiệp này, sở dĩ họ chưa thể di dời theo lệnh là do gặp quá nhiều khó khăn về cơ chế, thiếu kinh phí di dời, chưa tìm được địa điểm... Ông Bùi Duy Đức, Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Việt Nam kỹ nghệ súc sản (Vissan) cho rằng, việc tìm địa điểm phù hợp và được chấp thuận là rất khó vì hầu hết các địa phương đều dè dặt trong việc cấp phép lò giết mổ gia súc, cơ sở chăn nuôi vì lo sợ gây ô nhiễm. 

Gần 1.300 doanh nghiệp, cơ sở gây ô nhiễm đã ra đi duy chỉ còn "đại gia" ở lại. Ảnh: T.Thuấn.

Mặt khác, việc chuyển nhượng mặt bằng cũ để lấy vốn di dời lại đang bị ách do quá trình định giá, bán đấu giá nhùng nhằng, phức tạp. "Việc chuyển nhượng mặt bằng tại XN chăn nuôi Gò Sao bắt đầu thủ tục định giá từ năm 2003 nhưng đến nay sau nhiều lần bán đấu giá vẫn không bán được", ông Đức than. Bên cạnh đó, các thủ tục hành chính về thẩm định, phê duyệt dự án di dời, đầu tư... ì ạch dẫn đến nhiều phát sinh phải điều chỉnh, làm lại từ đầu khi chính sách thay đổi, giá cả gia tăng.

Phó Giám đốc Công ty dệt Sài Gòn - Nguyễn Thanh Huy than: "Hiện nay kinh phí di dời là quá tầm" nên đề nghị thành phố có cơ chế đặc biệt như ứng vốn, cho vay kích cầu... để di dời. Lãnh đạo các công ty này cũng đề nghị xin được gia hạn thời gian di dời, trong đó Vissan đề nghị xin được di dời sau 2012.

Những đề nghị của các doanh nghiệp thuộc các tổng công ty của TP.HCM đã bị các đại biểu HĐND phản ứng gay gắt. Đại biểu Phạm Minh Trí bức xúc: "Quyết nghị của HĐND đã có từ 4 năm nay và đã hết thời hạn để các doanh nghiệp ra đi vậy mà nay Vissan lại đề nghị kéo dài thêm 5 năm nữa có nghiêm túc không, trách nhiệm đối với dân như thế nào?" Ông Trí tâm tư: "Tôi có suy nghĩ dường như Ban Giám đốc Vissan cố kéo thêm thời gian để cho những người lên sau lãnh trách nhiệm".

Ông Trí cũng đặt vấn đề nếu là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân liệu các doanh nghiệp thuộc các tổng công ty có dám chây ì, đề nghị kéo dài thời gian di dời. Đồng quan điểm, ông Hội đồng Đặng Văn Khoa cho rằng việc các doanh nghiệp này chưa chịu di dời là do trông chờ, ỷ lại.

Ông Hội đồng Khoa cung cấp một thông tin làm cả hội nghị "giật mình" về hoạt động của Nhà máy giết mổ gia súc Nam Phong thuộc Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn.

Ông Khoa cho biết, tối qua ông "xộc" vào Nhà máy giết mổ gia súc Nam Phong (phường 13 quận Bình Thạnh) tìm hiểu và thật bất ngờ toàn bộ điều hành hoạt động tại đây là do một công ty tư nhân Bách Phú Khang điều hành. Công ty này lại cho các cơ sở giết mổ gia súc thuê lại mặt bằng hoạt động.

Theo ông Khoa, trong khi Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn viện lý do này lý do nọ chưa thể di dời và đòi có chính sách hỗ trợ để di dời vậy kêu ca, đòi cho ai, ai hưởng lợi?

Đại biểu Nguyễn Đăng Nghĩa nêu vấn đề "dân sẽ nghĩ sao về hiệu lực của Nghị quyết HĐND khi gần 1.300 doanh nghiệp, cơ sở gây ô nhiễm môi trường đã di dời nhưng lại còn mấy ông "đại gia" cứ sờ sờ ra đấy". Ông Nghĩa cũng khá bức xúc trước tình trạng trì trệ, thủ tục hành chính rườm rà, nhiêu khê làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo ông Nghĩa, thành phố mới chỉ tính đến việc đẩy các doanh nghiệp ô nhiễm ra khỏi nội thành nhưng chưa tính đến chuyện quy hoạch ngành nghề tập trung dẫn đến ngoại thành cũng đang phải hứng chịu ô nhiễm.

Ông Nguyễn Minh Hoàng cho rằng dù có những khó khăn, vướng mắc dẫn đến việc một số doanh nghiệp ô nhiễm chậm di dời, nhưng không vì thế mà phải có nghị quyết mới; phải gia hạn thêm thời gian. Ông Hoàng yêu cầu Sở Tài nguyên Môi trường phải có kế hoạch trình Ủy ban sớm thúc đẩy các doanh nghiệp di dời trước kỳ họp HĐND vào tháng 12 tới.

Liên quan đến việc Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn để tư nhân điều hành Nhà máy giết mổ gia súc Nam Phong, ông Hoàng cho rằng, nếu quả thật như thông tin Hội đồng Khoa cung cấp thì sai phạm quả không nhỏ. Ông Hoàng cho biết sẽ kiểm tra kỹ vấn đề này.

• Tấn Thuấn