- Chiến thắng 7/1/1979 là chiến thắng của quan hệ hữu nghị, tình đoàn kết chiến đấu giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia; đưa đất nước Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng, bước vào một kỉ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, hồi sinh.

Cuối năm 1974, đầu 1975, chiến thắng liên tiếp trên chiến trường miền Nam của quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi để quân và dân Campuchia tiến hành tổng công kích. Ngày 17/4/1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Campuchia giành thắng lợi.

Nhưng cũng ngay lúc đó, tập đoàn Pol Pot bắt đầu công khai thi hành chính sách phản động của chúng.

Pol Pot và xã hội bị đóng kín

Ngày 20/5/1975, Thường vụ Trung ương đảng Pol Pot ra nghị quyết xác định “Việt Nam là kẻ thù số một, kẻ thù truyền kiếp...”.

Nơi tra tấn tù nhân trong nhà tù Toul Sleng - vốn là một trường học. Ảnh: VA

Kể từ tháng 5/1975 đến ngày 23/12/1978, binh lính Pol Pot đã giết hại dã man hơn 5.000 dân thường Việt Nam vô tội, làm bị thương gần 5.000 người, bắt và đưa đi thủ tiêu hơn 20.000 người. Hàng nghìn ngôi nhà, trường học, bệnh viện, cơ sở y tế, nhà thờ, chùa chiền bị đốt phá, hàng nghìn héc-ta lúa màu bị phá hoại. Hàng vạn héc-ta ruộng đất bị bỏ hoang, nửa triệu dân khu vực biên giới phải bỏ nhà, bỏ đất, bỏ ruộng chạy nạn.

Trong nước, dưới áo khoác “xây dựng chủ nghĩa cộng sản”, tập đoàn Pol Pot áp dụng hình thức chuyên chế từ trung ương xuống địa phương và thực hiện bộ máy đảng trị các cấp. Chúng phân loại dân, xua đuổi dân, gây hằn thù ngay trong lòng nhân dân, đẩy họ đến chỗ nghi kị, chém giết lẫn nhau hòng thủ tiêu mọi khả năng tập hợp ý chí của quần chúng. Chúng đã tàn sát hầu như toàn bộ những sĩ quan, binh lính, công chức của chế độ cũ cùng với gia đình của họ, thi hành một cách có kế hoạch việc xoá bỏ dân tộc thiểu số.

Tập đoàn Pol Pot đã cắt đứt mọi quan hệ giữa nhân dân Campuchia với nhân dân thế giới bên ngoài, biến xã hội Campuchia thành một xã hội bị đóng kín để chúng tự do kìm kẹp, khủng bố, tàn sát, kể cả tầng lớp trí thức.

Quân đội cách mạng Campuchia bị Pol Pot biến thành quân đội phản cách mạng cực kì hung hãn, thẳng tay chém giết nhân dân, trắng trợn tàn sát những cán bộ, chiến sĩ yêu nước chân chính và có tinh thần quốc tế.

Sau 3 năm, 8 tháng, 20 ngày dưới chế độ Pol Pot, bọn diệt chủng đã giết hại gần 3 triệu người Campuchia, trong đó có gần 200 nhà văn, nhà báo; 600 bác sĩ, dược sĩ; 18.000 thầy giáo, giáo sư; hơn 10.000 sinh viên; hơn 1.000 văn nghệ sĩ; gần 1.000 trí thức ở nước ngoài về. Các thành phố hoang tàn như thành phố chết, nông thôn tiêu điều xơ xác, toàn bộ các cơ sở xã hội, văn hoá, kinh tế bị phá nát, lực lượng cách mạng chân chính bị tổn thất chưa từng thấy.

Nhận thấy bản chất phản động của tập đoàn Pol Pot, nhiều đảng viên và chiến sĩ cách mạng chân chính trong và ngoài quân đội Campuchia Dân chủ đã đứng lên chống lại chúng. Hàng vạn nhân dân, cán bộ và chiến sĩ yêu nước phải chạy vào rừng, chạy sang các nước láng giềng để lập căn cứ, tổ chức lực lượng chống lại Pol Pot, trong đó một bộ phận đáng kể chạy sang Việt Nam và được Việt Nam giúp đỡ xây dựng lực lượng.

Việt Nam đã tổ chức đưa những người Campuchia đã chạy sang Việt Nam trở về hoạt động ở khu vực biên giới hai nước để phát triển lực lượng; giúp xây dựng Uỷ ban khởi nghĩa 5 tỉnh Đông Bắc Campuchia, tập hợp các nhóm người Campuchia yêu nước hiện đang có mặt tại Việt Nam thành lập đơn vị lực lượng đầu tiên…

Làm lại cuộc cách mạng bị phản bội

Tháng 11/1978, tại một địa điểm ở thành phố Hồ Chí Minh của Việt Nam đã diễn ra cuộc họp của những người yêu nước Campuchia bàn việc thành lập Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước, kêu gọi nhân dân Campuchia và binh lính trong hàng ngũ Pol Pot nổi dậy chống lại chế độ diệt chủng.

Đài tưởng niệm quân tình nguyện Việt Nam tại Phnom Penh. Ảnh: VA

Những ngày cuối năm 1978, bọn phản động Pol Pot quyết dốc toàn bộ sức lực để đánh chiếm Việt Nam. Chúng tập trung 19 trong số 23 sư đoàn, gần toàn bộ lực lượng quân sự của chúng sang phía đông sát biên giới Việt Nam. Ngày 23/12/1978, chúng đưa 3 sư đoàn tinh nhuệ vượt biên giới đánh chiếm vùng Bến Sỏi, Bến Cầu để làm bàn đạp tiến công thị xã Tây Ninh, hi vọng tiến hành đột kích và mở rộng chiến tranh ngay trên đất Việt Nam.

Phát hiện âm mưu của địch, đáp ứng yêu cầu của những người yêu nước và nhân dân Campuchia, thực hiện quyền đánh trả chính đáng, quân và dân Việt Nam đã chủ động đánh địch trên lãnh thổ Việt Nam và tiến công tiêu diệt quân địch tận nơi xuất phát của chúng. Cùng với quân đội Việt Nam, Mặt trận ĐKDTCN Campuchia đã chớp thời cơ, phát động cuộc tổng công kích nhanh chóng tiêu diệt bè lũ phản động Pol Pot.

Ngày 7/1/1979, Thủ đô Phnôm Pênh được giải phóng. Ngày 8/1, nước CHND Campuchia ra đời với việc thành lập Hội đồng Nhân dân cách mạng và Hội đồng Nhà nước do ông Hêng Xom-rin làm chủ tịch.

Chiến thắng 7/1/1979 là chiến thắng của quan hệ hữu nghị, tình đoàn kết chiến đấu giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia; đưa đất nước Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng, bước vào một kỉ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, hồi sinh; đồng thời mở ra một trang mới trong quan hệ láng giềng hữu nghị Việt Nam - Campuchia.

• Nguyễn Đăng Song