Bỏ phiếu tín nhiệm: "Bảo kiếm" chưa được rút ra khỏi vỏ
 - Bỏ phiếu tín nhiệm - điều được luật cho phép và đã từng được xới lên không ít lần nhưng vì sao vẫn chưa thực hiện? Câu hỏi được đặt ra tại Hội thảo về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội (QH) tuần qua.
 |
|
Từng đại biểu QH cần thể hiện bản lĩnh không đi theo lối mòn. Ảnh minh họa: Thanh Sơn | "Ở các nước, lên làm bộ trưởng hay rút khỏi ghế bộ trưởng đều rất nhẹ nhàng. Nhưng ở Việt Nam, đã lên rồi, rất khó rút lui. Bỏ phiếu tín nhiệm cho một thành viên Chính phủ là điều không đơn giản", nguyên Phó Chủ tịch QH Nguyễn Phúc Thanh nhận định.
Quá nhiều "cửa ải"
Hiến pháp năm 1992 đã quy định QH "có quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do QH bầu hoặc phê chuẩn". Luật, quy chế hiện hành đều đã quy định cụ thể và chi tiết về những nội dung này.
Tuy nhiên, nguyên Chủ nhiệm UB Pháp luật Vũ Đức Khiển đặt câu hỏi: "Việc này không thực hiện được có phải vì trong suốt thời gian này, trong số những người được QH bầu hoặc phê chuẩn, không ai vi phạm pháp luật hoặc không thực hiện đúng quyền và nhiệm vụ được giao không?".
Thực tế, tại một phiên chất vấn, nhiều đại biểu đã đặt vấn đề ra Nghị quyết, thực chất là bỏ phiếu tín nhiệm sau khi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Hiện có những phát ngôn "ấn tượng", thiếu trách nhiệm. Nhưng rồi không thực hiện được. Vì đây chưa phải là kiến nghị của ít nhất 20% tổng số đại biểu như quy định của Luật Tổ chức QH năm 2002.
Thảo luận về Luật Tổ chức QH (sửa đổi) vào năm 2006, nhiều ĐB đã đề nghị, QH tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm đồng loạt giữa nhiệm kỳ với những người giữ các chức vụ do QH bầu hoặc phê chuẩn. Người nào không được trên 50% ĐBQH tín nhiệm thì bị miễn nhiệm để QH bầu hoặc phê chuẩn người khác thay thế.
Nhưng phương án này được cho là "biểu hiện tư duy nhiệm kỳ" vì không QH nước nào bỗng dưng bỏ phiếu cho hàng loạt. Nếu Việt Nam "thí điểm" thì sẽ phải bỏ phiếu cho 393 người.
Trên các diễn đàn sau đó, có người đề xuất vẫn tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm nhưng chỉ xem như để tham khảo, không công khai kết quả mà chỉ báo cáo Bộ Chính trị và các cơ quan liên quan làm tài liệu quản lý, theo dõi, nhắc nhở cán bộ. Nhưng nếu làm điều này, vô hình chung đã biến QH thành cơ quan tham mưu cho tổ chức khác về công tác cán bộ.
Ông Vũ Đức Khiển chỉ ra, việc bỏ phiếu tín nhiệm tuy được đào xới lên nhiều nhưng chưa một lần thực hiện bởi phải vượt quá nhiều "cửa ải".
Hiến pháp hiện hành quy định bỏ phiếu tín nhiệm nhưng không định ra tiêu chí, giới hạn và thủ tục.
Trong khi đó, theo Luật Tổ chức QH và Quy chế hoạt động của Ủy ban Thường vụ QH, để đưa một ai đó ra trước QH bỏ phiếu tín nhiệm thì ít nhất phải có ý kiến bằng văn bản của 20% đại biểu. "Liệu có vị nào đứng ra vận động để có được văn bản của 100/500 đại biểu?", ông Khiển đặt câu hỏi.
Bản lĩnh đại biểu QH
Tuy nhiên, cho dù có 20% tổng số đại biểu hay 2/3 thành viên Hội đồng Dân tộc và các ủy ban đề nghị nhưng nếu không được UBTVQH quyết định thì vấn đề cũng sẽ không được trình ra QH.
"Cửa ải" cuối cùng, theo ông Khiển, đó là QH không có quyền quyết định hình thức xử lý với người không còn được đa số đại biểu tín nhiệm. Việc xử lý phải qua tờ trình của cơ quan hay người giới thiệu để QH bầu hoặc phê chuẩn.
|
"Cứ giở lại văn bản năm ngoái, thấy có giám sát, thì năm nay lại tiếp tục đi giám sát. Năm ngoái làm chuyên đề, thì năm nay cũng có chuyên đề. Chúng ta không bao giờ làm cái mới".
Trưởng Ban Dân nguyện Trần Thế Vượng | Thực tế đã có trường hợp một vị bộ trưởng để xảy ra những vi phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực mình phụ trách, lãnh đạo QH muốn cách chức nhưng Thủ tướng chỉ đề nghị miễn nhiệm. "Mà như vậy thì QH làm gì và làm như thế nào để xử lý nghiêm minh vị bộ trưởng có khuyết điểm?", ông Khiển nói.
Còn nhớ, ngay trước khai mạc kỳ họp QH cuối năm 2005, nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Văn An từng khẳng định, bỏ phiếu tín nhiệm với các thành viên Chính phủ đã chín về thời cơ. Nhiều thành viên Chính phủ cho hay họ sẵn sàng chịu bỏ phiếu tín nhiệm.
Tại kỳ họp QH cuối cùng của khóa XI, Chủ tịch UBTƯ Mặt trận Tổ quốc VN Phạm Thế Duyệt đề nghị, cần sớm triển khai việc bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh cán bộ theo định kỳ hàng năm và 5 năm để phát huy vai trò giám sát của QH, nhân dân, MTTQ... trong đấu tranh chống tham nhũng.
Rõ ràng, "bảo kiếm" đã được trao cho các đại biểu QH để thực thi vai trò đại diện cho dân, thực hiện quyền dân chủ nhưng lại chưa một lần được rút ra khỏi vỏ. Ngoài lý do "cánh cửa hẹp" và yêu cầu "mở rộng cửa, giảm bớt cửa" như ông Khiển đề nghị, thì quan trọng hơn là cần chính bản lĩnh và sự mạnh mẽ của từng đại biểu.
Đó là bản lĩnh để không tiếp tục đi theo những lối mòn. "Cứ giở lại văn bản năm ngoái, thấy có giám sát, thì năm nay lại tiếp tục đi giám sát. Năm ngoái làm chuyên đề, thì năm nay cũng có chuyên đề. Chúng ta không bao giờ làm cái mới", Trưởng Ban Dân nguyện Trần Thế Vượng trăn trở.
"Bỏ phiếu tín nhiệm không phải để cách chức ai mà cảnh tỉnh người đó tự xem lại mình. Nên coi đây là một sinh hoạt bình thường của QH", nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại QH Vũ Mão nói.
Chừng nào vẫn còn e ngại việc bỏ phiếu tín nhiệm sẽ làm mất cán bộ, e ngại trong quyết định sinh mạng chính trị một vị trưởng ngành thì "cánh cửa" có mở rộng đến đâu cũng chưa hẳn có người mạnh dạn bước.
|
Loading...
