- Ngoại giao kinh tế vẫn chưa hiệu quả, đại diện ngoại giao ở nước ngoài chưa thực sự là cầu nối khiến doanh nghiệp khó khăn tìm chỗ đứng ở thị trường nước ngoài.

Chủ tịch Hiệp hội Công thương Hà Nội Vũ Duy Thái: "Nhiều đại sứ quán ở những nơi tìm được cũng toát mồ hôi". Ảnh: N.Dung

Đó là chuyện tham tán thương mại và đại sứ Việt Nam ở nước ngoài không nắm rõ thông tin về thương mại ở nước sở tại đã dẫn đến nghịch cảnh cho doanh nghiệp mà ông Tiền mô tả là trở thành "cộng sự đặc biệt" của các nhà đầu tư nước ngoài trong việc rửa tiền.

“Cũng vì không có nơi nào đứng ra cung cấp thông tin đối tác nước ngoài, không cập nhật công nghệ nên không ít doanh nghiệp bị lừa, nhập công nghệ lạc hậu biến Việt Nam thành bãi rác của thế giới", ông Tiền chua chát.

Vụ 80 doanh nghiệp Việt Nam bị lừa "cay đắng" khi tham dự hội chợ Campuchia hồi tháng 4 vừa qua hay vụ rủi ro mới nhất của các doanh nghiệp TP.HCM khi làm ăn ở thị trường Pakistan cũng được các doanh nghiệp chỉ ra như những điển hình vì "mù mờ" thông tin của đối tác nước ngoài.

Không hiểu, không tự tin, sao dám đầu tư?

Một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu của các đại sứ là xúc tiến thương mại, thúc đẩy hợp tác kinh tế.

Các tham tán Việt Nam - hầu hết do Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương) cử đi - vẫn hướng nhiều về việc quan hệ với các tổ chức kinh tế lớn hơn là đi vào các vấn đề của doanh nghiệp.

Theo ông Tiền, doanh nghiệp làm ăn ở thị trường nước ngoài rất cần đến vai trò của đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài. Không có sự trợ giúp của các đại sứ quán, doanh nghiệp rất khó nắm thông tin thị trường nước ngoài. Họ còn có thể trở thành nạn nhân của những vụ lừa đảo nước ngoài như kể trên.

Do không có chỗ dựa thông tin đầy đủ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam không dám đầu tư ra nước ngoài, thậm chí bỏ lỡ nhiều cơ hội.

Một giám đốc doanh nghiệp tỏ ra tiếc rẻ trước cơ hội mở ra ở những thị trường giàu có và đầy tiềm năng mà doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tiến vào như Nam Mỹ, châu Phi, Trung Đông, Ấn Độ, Angola, Mexico.

Ông Mai Thanh Hải, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng tự vấn: "Làm sao có thể tự tin trở thành nhà đầu tư tại một quốc gia nếu như không thực sự am hiểu về thị trường đó?".

Thậm chí nhiều doanh nghiệp còn cho rằng việc họ có chủ động tìm kiếm thông tin ở các đại sứ quán hay không không quan trọng, hơn hết, tự bản thân các đại sứ phải tự mình thu nhập, tìm hiểu các thông tin cần thiết cho việc xúc tiến thương mại.

Việt kiều: Giới thạo tin chưa được dụng

Cái bắt tay giữa Thứ trưởng Đoàn Xuân Hưng (trái) với Giám đốc ICIT liệu có trở thành sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa  ngoại giao và doanh nghiệp ? Ảnh: N.Dung

Một thực tế khác đó là việc bố trí lực lượng cán bộ ngoại giao ở nước ngoài còn mỏng, phân tán.

Chủ tịch Hiệp hội Công thương TP Hà Nội Vũ Duy Thái kể: "Tôi đến sứ quán, chỗ nào nhiều thì 5 - 7 người, còn ở cơ quan xúc tiến thương mại nhiều nhất chỉ có là 3 người, thậm chí một người phải kiêm nhiều nước. Kiêm như thế thì làm sao nắm hết được thông tin? Lực lượng đã yếu lại còn phân tán. Nhiều đại sứ quán ở những nơi tìm được cũng toát mồ hôi".

Trong khi đó, lực lượng hùng hậu là trí thức và kiều bào ở nước ngoài vẫn chưa được khai thác, trọng dụng hết khả năng. Ông Nguyễn Trọng Khôi, Giám đốc Trung tâm Quốc tế tư vấn đầu tư, đào tạo, hỗ trợ phát triển (ICIT) cho rằng Việt Nam chưa có cơ chế thông tin tốt.

“Giới Việt kiều ở các nước thạo tin lắm, họ có kinh nghiệm và trí tuệ. Tại sao người Việt bên đó không làm cầu nối cho sứ quán và doanh nghiệp? Họ không cần ăn lương của ngành ngoại giao. Vì sao các đồng chí không dùng?", ông Khôi chất vấn.

Là người trong cuộc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đoàn Xuân Hưng thừa nhận ngân sách của quốc gia chi cho công tác ngoại giao vẫn quá ít ỏi. Nhưng quan chức ngành ngoại giao cũng cho rằng mỗi đại sứ cần ý thức được nhiệm vụ của mình để không dừng lại quá lâu ở tính chất "nghi lễ".

Được biết, hiện Bộ Ngoại giao đang xây dựng Luật Cơ quan đại diện nước ngoài để phát huy hơn nữa vai trò của đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài.

Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp cựu chiến binh Lê Duy Minh mong muốn họ, những vị đại diện của đất nước, phải là "chỗ dựa về tinh thần và pháp lý đối với doanh nghiệp" bên cạnh nhiệm vụ bang giao, đối ngoại cấp quốc gia.

• Nguyễn Dung

  Ý kiến của bạn: