- Những câu chuyện cũ, về những con người của một thời,  như ông Mười Khôi, như những giao liên bình thường của lưới tình báo H63, ...vẫn làm chúng ta, ở cái thời hàng chục năm sau, phải xúc động. Đã có những thế hệ sống như thế, sống trọn vẹn và đầy đủ một lý tưởng dấn thân tự nguyện, không cần những lời hô hào hay khẩu hiệu, mà sẵn sàng hi sinh máu xương, để khi trở về cuộc sống thường nhật lại âm thầm lặng lẽ. Họ - những người anh hùng - nhưng chưa bao giờ tự nhận và tự đòi cho mình danh hiệu anh hùng. Nhưng câu chuyện của họ rất cần được kể lại cho hôm nay, để có thêm niềm tin rằng trong cuộc dấn thân mới, cũng sẽ có những con người như thế.

"Nói Quảng Nam trung dũng kiên cường mà không biết được ông Mười Khôi thì không thể hiểu được vì sao mảnh đất ấy mang danh hiệu đó". Nhưng con người từng làm "kinh thiên động địa" một thời, sau giải phóng lại khiêm tốn là một thương binh hưu trí, sống lặng lẽ như một dân thường. "mỗi buổi chiều chống nạng lò cò trước ngõ chơi với mấy đứa trẻ"...Để hai mươi năm sau khi đã qua đời, mới được phong Anh hùng.

Hay cách những người anh hùng của lưới tình báo H.63 từng làm nên những"huyền thoại" khiến đối phương đến bây giờ vẫn muốn đi tìm lý giải, đã sống, đã ứng xử trong cuộc đời thường dân cũng gợi lên nhiều ngẫm ngợi. 

Một điệp viên hoàn hảo đến độ những người ở các chiến tuyến khác nhau đều nghiêng mình kính trọng và khao khát đặt bút viết về ông. Một người chỉ huy hai tay bắn súng như một nhưng luôn giành một viên đạn cho mình để giữ an toàn cho lưới. Một mỹ nhân dám hy sinh tuổi trẻ vì nặng lòng với quê hương. Một chiến sỹ giao liên tình báo 6 lần bị cưa chân mà vẫn im lặng để bảo mật tài liệu và cứu sống đồng đội. Khi trở về đời thường, người đời chỉ thấy họ, những ông bà ở tuổi 60, 70 như bao người khác, mỗi năm gặp nhau một lần để nhoà nước mắt nhớ về một thời hào hùng, nhớ những đồng đội đã vĩnh viễn nằm xuống.

Họ chỉ là một trong không ít những con người vào sinh ra tử, nhưng chưa bao giờ đòi hỏi đặc quyền, hay lên tiếng về những cống hiến của mình.

Cuộc dấn thân mới vì một Việt Nam hùng cường đang chờ đợi những con người dám dấn thân tự nguyện như những thế hệ đã đổ máu xương giành độc lập cho dân tộc.

Chính ông cựu Uỷ viên Bộ Chính trị trả lại biệt thự khi từ quan về dân, Đỗ Quang Thắng, trong câu chuyện được viết trên báo Thanh niên, đã đưa ra một  nhận xét sâu sắc: "Tư tưởng Hồ Chí Minh hồi đó không ai hiểu sâu như bây giờ đâu, hồi đó chỉ đọc những tài liệu như "lề lối làm việc" thôi nhưng ai cũng học được Bác Hồ và làm theo Bác Hồ".

Chỉ khi có những đảng viên như ông Mười Khôi, như Phạm Xuân Ẩn, Tư Cang... mới giải thích nổi vì sao có những người dân như ông Nguyễn Văn Nhứt, bị tra tấn đến chết, đóng đinh ghim vào 10 ngón tay nhưng vẫn không một lời khai báo. Hay như Hai Thương, chiến sỹ giao liên tình báo bị địch cưa chân 6 lần, chết đi sống lại vẫn im lặng bảo vệ đồng đội.

Sự mẫu mực trong lý tưởng và hành động của những con người đó - tự thân đã tạo nên một động lực vô cùng quan trọng để tập hợp nguồn lực vĩ đại của cộng đồng dân tộc.

Hay nói một cách khác, Đảng đã đi vào lòng dân tộc, sống trong lòng dân, được dân tin yêu và xả thân bảo vệ chính vì Đảng đã thuyết phục được dân, thông qua những con người đại diện cho mình.

Cuộc dấn thân mới hôm nay đang chờ đợi những con người như thế!

• Minh Anh