(Viethanh niênamNet) - "Khi gặp khó khăn, có những thanh niên (thanh niên) chưa đến với Đoàn. Trong chừng mực nào đó, khoảng cách giữa họ và Đoàn còn chưa thật gần gũi". Trước thềm ĐH Đoàn toàn quốc lần thứ IX, Bí thư thứ nhất TƯ Đoàn Võ Văn Thưởng đã có cuộc trò chuyện thẳng thắn với Viethanh niênamNet về vai trò của tổ chức Đoàn trong giai đoạn hiện nay. Ông Thưởng cũng hé lộ nhiều ý tưởng để Đoàn thực sự đồng hành cùng thanh niên.

>> Ban Chấp hành Đoàn mới sẽ có đông trí thức hơn

Nhìn lại nhiệm kỳ cũ, ông Thưởng nêu những thành tích mà Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã đạt được: Các đợt sinh hoạt chính trị thu hút đông đảo bạn trẻ tham gia, phong trào tình nguyện lan rộng ra cả nước, số lượng đoàn viên được kết nạp tăng. 

"Chúng tôi đã bình chọn và giới thiệu cho Đảng trên 1 triệu đoàn viên ưu tú và Đảng đã xem xét kết nạp khoảng 400.000 đoàn viên, tức hơn 60% tổng số đảng viên được kết nạp", ông Thưởng cho hay.

Tuy nhiên, Bí thư thứ nhất TƯ Đoàn cũng thẳng thắn nêu những hạn chế, khuyết điểm trong công tác Đoàn:  

Bí thư thứ nhất TƯ Đoàn thanh niênCS Hồ Chí Minh: "Bệnh thành tích, hình thức, yếu tố hành chính hóa trong Đoàn còn tồn tại, làm giảm sức thuyết phục của Đoàn". Ảnh: VA

- Phong trào của chúng ta tuy có phát triển nhưng không bền vững và không đồng đều giữa các vùng, miền. Có những nơi, nhận thức của cán bộ còn chưa đầy đủ về các phong trào. Nhiều cán bộ đôi khi coi đó không phải là công việc của mình.

Đoàn cũng chưa thực sự làm tốt việc tạo điều kiện để những tấm gương điển hình lan tỏa trong thanh niên. Bình chọn, tuyên dương xong thì gần như để đó mà lẽ ra phải tổ chức cho họ đi gặp gỡ, nói chuyện để thanh niên học tập.

Cán bộ Đoàn cũng chưa sáng tạo tận dụng được hết nguồn lực xã hội cho công tác xã hội. Nhiều cơ sở than phiền chưa có đủ tài liệu để đọc, nhưng không nhiều trong số họ biết tìm đến những bài báo hay để làm tài liệu tuyên truyền cho chi đoàn.

Bệnh thành tích, hình thức, yếu tố hành chính hóa trong Đoàn còn tồn tại, làm giảm sức thuyết phục của Đoàn cũng như chất lượng hoạt động công tác Đoàn.

Theo anh, Đoàn đã thực sự đồng hành cùng thanh niên chưa? Đoàn đã chăm lo cho những nhu cầu, lợi ích chính đáng của thanh niên như việc làm?

- Chúng tôi thừa nhận trong thời gian vừa qua, các phong trào của Đoàn vẫn nghiêng về phía phát huy và khai thác khả năng của thanh niên hơn là chăm lo, hỗ trợ và tạo điều kiện cho thanh niên. Chính vì thế, có những thanh niên khi gặp khó khăn thì chưa đến với Đoàn và trong chừng mực nào đó, khoảng cách giữa họ và Đoàn chưa thực gần gũi.

Đoàn thấy mình chưa thực sự là người bạn tốt của thanh niên. Người bạn tốt phải chăm lo cho người ta chứ không phải chỉ khai thác, phát huy, động viên. Tất nhiên, tuổi trẻ là phải cống hiến. Nhưng cũng phải có bồi dưỡng, phát huy thì mới xác định chuyện đồng hành được. 

Đoàn không xin một "cục" tiền...

Thanh niên hiện chiếm tới 55% tổng lực lượng lao động của toàn xã hội. Cách đây nửa năm, Đoàn đã khởi xướng đề án 16.000 tỷ đồng xóa thất nghiệp cho thanh niên. Nhưng nhiều chuyên gia băn khoăn cho rằng Đoàn không đủ sức làm. Quan điểm của anh? 

- Để thực hiện mục tiêu "Đồng hành cùng thanh niên lập thân, lập nghiệp", Đoàn xác định làm nhiều chương trình, dự án, trong đó có dự án cùng Bộ LĐ - TB - XH trình Thủ tướng phê duyệt, hỗ trợ thanh niên học nghề và giải quyết việc làm. Đây là đề án mang tính công cụ, có ý nghĩa rất cao đối với thanh niên trong giai đoạn mới. 

Chúng tôi đã nhận được rất nhiều ý kiến của các chuyên gia băn khoăn về khả năng tổ chức của Đoàn. Đây là những ý kiến có giá trị để Đoàn hoàn thiện đề án của mình. Nhưng tôi nghĩ rằng nhiều ý kiến băn khoăn cũng là bởi chưa hiểu hết nội dung của đề án.

Đoàn xây dựng một đề án như vậy không có nghĩa là Đoàn xin một " cục" tiền cho việc này mà trong đề án, có nhiều nội dung mà Đoàn cùng Bộ LĐ - TB - XH hướng tới. Thứ nhất, đề xuất với Chính phủ một hệ thống chính sách cho thanh niên vay để học nghề và giải quyết việc làm, trong đó gồm vay để học nghề, để tự tạo việc làm, để đi xuất khẩu lao động, hay để nâng cấp cơ sở dạy nghề. Khi đó có sự tham gia của ngân hàng với những định chế tài chính rõ ràng. 

Đoàn sẽ nâng cao nhận thức của thanh niên và cả xã hội về nghề nghiệp và việc làm. Người Việt mình ai cũng muốn con cái phải làm quan, phải vào đại học, thanh niên cũng coi đại học là hướng vào đời duy nhất, nhưng trong thời đại công nghiệp hóa, nhu cầu nhân lực của chúng ta lực lượng tiến sỹ, đại học phải ít hơn lực lượng công nhân lành nghề. Để thay đổi nhận thức đó, chỉ có vai trò của Đoàn.

Thứ hai, Đoàn sẽ có một chương trình đào tạo để thanh niên khởi sự doanh nghiệp và lập nghiệp. Thứ ba, chúng tôi sẽ đứng ra xây dựng những trung tâm " 3 trong 1": hướng nghiệp, dạy nghề và giới thiệu việc làm. Hiện nay, công tác hướng nghiệp trong trường học ai làm? Gần như rất ít. 

Chúng ta phải đưa các em vào nhà máy, đến làng nghề, hình dung ra công việc đó, thấy mức sống của những người làm ở đó, thấy nhu cầu của công việc đó thì các em mới đi học nghề. Đoàn đã xác định mở 10 trung tâm như vậy. 

Hoạt động thứ tư mà Đoàn sẽ làm thật tốt là hàng năm, Đoàn sẽ thẩm định những chính sách của Nhà nước về việc làm có phù hợp với thanh niên không, cần điều chỉnh vấn đề gì... Tôi cho rằng tất cả những việc đó nằm trong tầm tay của Đoàn, nằm trong chức năng nhiệm vụ của Đoàn và Đoàn có kinh nghiệm để làm. Chúng tôi tin rằng mình sẽ làm được. Khi thanh niên có nghề nghiệp, có việc làm rồi thì những vấn đề xã hội sẽ đỡ đi. 

Đoàn không làm thay các bộ, ngành

Đoàn có xác định đâu là những đối tượng đầu tiên mình phải nhắm đến: thanh niên nông thôn hay thanh niên ở các khu công nghiệp? Bởi ở những khu vực này, dường như vai trò của Đoàn còn mờ nhạt.

- Chúng tôi đặc biệt quan tâm tới khu vực nông thôn, nơi mà thời gian nông nhàn còn nhiều. Chúng ta mong muốn thanh niên li nông nhưng không li hương, có thể làm giàu trên mảnh đất của mình, nhưng còn rất khó khăn, nên mới có chuyện chỗ này bị lừa giới thiệu việc làm, chỗ kia bị lừa đi xuất khẩu lao động. 

Chúng tôi cũng quan tâm tới thanh niên ở các khu chế xuất, khu công nghiệp. Đây là những không gian mới mà Đoàn chưa tiếp cận được kịp thời, nên vừa rồi TƯ Đoàn cũng đề nghị và đã được Thủ tướng đồng ý xây dựng 2 trung tâm hỗ trợ thanh niên công nhân trẻ ở Bình Dương và Hải Dương. 

Đó là nơi mà buổi tối, công nhân có thể đến hỏi về luật pháp, phòng chống AIDS, sức khỏe sinh sản, thậm chí có những thông tin đi mua hàng giá rẻ chỗ nào, tham quan ở đâu hoặc những câu lạc bộ để thông tin về nếp sống đô thị. 

Đề án việc làm của Đoàn liệu có dẫn tới sự chồng chéo, khiến Đoàn làm thay các bộ, ngành?

- Đoàn không có ý làm thay, thậm chí cũng không đủ sức để làm thay các bộ, ngành. Nhưng phải nói đó là những lĩnh vực Đoàn thấy hiện nay chưa được làm tốt và cần thể hiện tính xung kích của mình khi đứng ra chủ trì, phối hợp với các cơ quan khác như các trung tâm đào tạo thuộc Hội doanh nghiệp trẻ, Phòng Công nghiệp và Thương mại...

Khi làm hướng nghiệp, chắc chắn phải có sự đồng tình của ngành giáo dục. Hiện nay, ngành giáo dục không có đủ lực lượng để làm công việc đó, nhưng Đoàn có lực lượng nên Đoàn đứng ra đề xướng, chủ trì, đề nghị các ngành cùng phối hợp chứ không thể làm được một cách độc lập. 

"Bản thân tôi cũng tụt hậu"

Anh nói nhiều đến những mục tiêu đặt ra cho thời kỳ mới. Có một vấn đề đặt ra cho tổ chức Đoàn là đội ngũ cán bộ có đáp ứng được những mục tiêu lớn lao đặt ra hay không?

- Bác Hồ nói: "Cán bộ nào phong trào đó". Báo cáo của BCH Đoàn nêu rõ, cán bộ Đoàn có nguy cơ tụt hậu so với thanh niên và sẽ tụt hậu hơn nữa nếu không tự học, tự nâng cao trình độ. Đây là nhận định thẳng thắn, mạnh mẽ.

Dự thảo Nghị quyết cũng đặt ra quy chế về việc học tập của cán bộ Đoàn. Chúng tôi tính toán, năm 2008, mỗi cán bộ đoàn, bí thư huyện đoàn trở lên và thường vụ bí thư tỉnh, thành đoàn cần tập trung 10 - 15 ngày để học kiến thức chung về vấn đề mới phát sinh mà thanh niên cần biết. 

Ví dụ khi sinh viên bỏ lớp lên sàn chứng khoán, cán bộ phải hiểu về chứng khoán để nói cho thanh niên. Khi nhà nước hình thành các tập đoàn kinh tế, người cán bộ phải hiểu cơ chế của tập đoàn như thế nào, hiểu công ty cổ phần là gì. Khi gia nhập WTO, cán bộ phải biết tổ chức này được thành lập ra sao chứ. 

Khi thanh niên sử dụng công nghệ thông tin mà cán bộ không sử dụng Internet thì hoàn toàn không chấp nhận được. 

Bản thân anh có thấy mình tụt hậu không?

- Cá nhân tôi tự phê bình mình rồi, cần phải nỗ lực học tập nhiều, đặc biệt là ngoại ngữ. Ngoại ngữ của tôi rất kém. Mình muốn có thời gian để tập trung học tập. Trước đây, mấy lần trong chi bộ đăng ký học ngoại ngữ nhưng mình chưa thực hiện được. Phải nói là mình chưa bằng nhiều bạn trẻ. Mỗi khi dự hội nghị quốc tế lại thấy buồn. 

Anh có hài lòng với một năm trên cương vị Bí thư thứ nhất không?

- Trong năm qua, tôi đã cố gắng hết sức cho nhiệm vụ được phân công, nhưng chưa thực sự hài lòng vì còn rất nhiều điều ngổn ngang cần thực hiện. Tiếp cận công việc này giống như từ sông ra biển, nên tôi còn phải học hỏi nhiều. 

• Vân Anh