- "Rất ủng hộ chủ trương đào tạo công chức trẻ về xã phường nhưng nếu là Bộ trưởng Tài chính, tôi cũng không thể thông qua bản dự án gần 110 tỷ đồng này", ông Nguyễn Văn Hựu (Hội Kế toán) nói. Không chỉ ông Hựu, đông đảo chuyên gia đến góp ý phản biện cho dự án "Thí điểm tuyển chọn đào tạo, quy hoạch và sử dụng 1.000 công chức trẻ tại xã, phường, thị trấn" do TƯ Đoàn Thanh niên phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật VN tổ chức đều băn khoăn tính khả thi.

>> "Đề án 16.000 tỷ xóa thất nghiệp: Vừa làm vừa điều chỉnh"

Gần 110 tỷ đồng là số tiền mà TƯ Đoàn dự kiến sẽ trình Thủ tướng thông qua nhằm tuyển chọn 1.000 đoàn viên đã tốt nghiệp ĐH, CĐ đưa về các địa phương công tác trong 5 năm. Sau khi dự án kết thúc thí điểm tại 10 tỉnh, có thể chọn được những người có đủ năng lực, phẩm chất bổ sung vào đội ngũ cán bộ, công chức từ xã, huyện đến TƯ.

Trưởng ban tổ chức TƯ Đoàn Dương Văn An. Ảnh: LN

Đa số đại biểu bày tỏ kỳ vọng sẽ có một chiến lược dài hơi cải thiện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức đang làm việc ở xã, phường. Nhất là câu chuyện cán bộ xã, thôn xà xẻo tiền Tết vừa qua đang cho thấy nhiều vấn đề về đạo đức, năng lực cán bộ cơ sở.

TƯ Đoàn cũng viện dẫn nhiều lý do để thấy sự cần thiết của việc bổ sung nguồn cán bộ được đào tạo cho nông thôn, miền núi. Tuy nhiên, dự thảo đề án 12 trang chưa đưa ra bất kỳ thống kê nào về thực trạng đội ngũ cán bộ hiện nay và nhu cầu thời gian tới.

"Đang đi theo lối cũ"

"Đề án này định cung cấp 1.000 lao động cho các địa phương đang thiếu, cần người mà tự họ không thể đào tạo được? Hay là giải quyết việc làm cho 1.000 thanh niên chưa có việc làm?", Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật Nguyễn Như Phát đặt vấn đề.

Đa số chuyên gia đều cho rằng, khi đề án chưa xác định rõ mục tiêu, đối tượng thì khó mà thuyết phục Thủ tướng đặt bút ký thông qua số tiền gần 110 tỷ đồng, nhất là trong bối cảnh đất nước đang "thắt lưng buộc bụng". Trong khi đó, đề án cùng lúc "ôm" cả bốn mục tiêu: Tuyển chọn, đào tạo, quy hoạch, sử dụng.

Dự kiến, Ban chỉ đạo dự án TƯ sẽ giao chỉ tiêu và tiêu chuẩn tuyển cho các địa phương bằng hình thức thi tuyển theo quy định về tuyển dụng công chức. Nhưng kết quả này lại phải được Ban chỉ đạo TƯ thẩm định và công nhận.

Công chức trẻ sau khi được tuyển chọn sẽ được đào tạo trong 3-6 tháng, sau đó được phân việc về xã, phường, do Đảng ủy, UBND trực tiếp quản lý, bố trí công việc. Khác với các dự án trí thức trẻ tình nguyện đưa các kỹ sư, bác sĩ... về làm việc, mục tiêu của đề án này là bố trí công chức vào các vị trí công tác chính quyền, công tác Đoàn và Đảng.

Theo Phó Trưởng ban Tổ chức TƯ Đoàn Doãn Đức Hảo, định kỳ 6 tháng, Ban quản lý đánh giá chất lượng công chức. Sau 5 năm, những ai đủ điều kiện sẽ được bổ sung vào đội ngũ tại địa phương hoặc cấp tỉnh, TƯ.

"Đề án đang xuôi theo lối tuyển chọn cũ. Chẳng hạn, người ta sẵn sàng đưa con em về xã, phường khoảng 5 năm. Sau đó, lại có quyền điều chỉnh để đưa về TƯ. Thế là mục tiêu tạo nguồn cán bộ lâu dài cho cơ sở không đạt", ông Bùi Xuân Tuấn, chuyên viên Vụ Tổ chức điều lệ (Ban Tổ chức TƯ) chỉ ra.

Ông Nguyễn Văn Hựu (Hội Kế toán) cũng phân tích, cơ chế nào để 1.000 công chức trẻ được làm việc nếu "trên" tuyển chọn và "ấn" xuống. Liệu địa phương đã có sẵn "quy hoạch nguồn", thì công chức trẻ đi theo con đường dự án của TƯ Đoàn sẽ ngồi ở ghế nào?

Chưa kể, nhiều chuyên gia cũng chỉ ra một điểm bất nhất là dự án có tên "tuyển chọn 1.000 công chức trẻ". Như vậy, tại thời điểm được tuyển theo dự án, ứng viên đã là công chức chưa, hay phải qua thử thách 5 năm, họ mới có cơ hội thành "công chức". Chưa kể, trong khi cán bộ xã, thôn phần lớn chưa qua đào tạo thì các "công chức tập sự" qua vòng sát hạch của đề án, với trình độ hơn hẳn, sẽ "vênh" khi làm việc.

"Nếu anh tuyển 1.000 ứng viên tốt nghiệp ĐH khá, giỏi để tập sự làm công chức dự bị thì chẳng ai tham gia. Vậy thì mục tiêu của anh là đào tạo lại công chức hay tuyển công chức dự bị?", ông Nguyễn Văn Hựu hỏi.

"Chọn người để tập sự làm lãnh đạo?"

Ông Bùi Xuân Tuấn (Ban Tổ chức TƯ). Ảnh: LN

Theo chuyên viên Vụ Tổng hợp Bộ Nội vụ Vũ Đăng Minh, khác với các đề án đưa trí thức trẻ về nông thôn mà TƯ Đoàn làm nhiều năm nay, đề án không nhằm xóa đói, giảm nghèo mà là tập sự để làm cán bộ lãnh đạo. Đại diện Ban Tổ chức TƯ phản bác, điều này "bất khả thi", không đúng luật vì các chức danh bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch là chức danh bầu, không thể "ấn" về.

Ông Minh cũng thừa nhận, sẽ tìm cơ chế thuyết phục địa phương tiếp nhận bố trí 1.000 đoàn viên sau thử thách vào các vị trí lãnh đạo.

Nhưng bà Nguyệt Minh, Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương cho hay, nhiều bạn trẻ về quê theo chính sách trải thảm đỏ đã phải xếp hàng 2, 3 năm làm việc vặt mới mong có chân ở một trung tâm khuyến nông.

"Than" rằng, nghe thảo luận suốt gần 4 tiếng vẫn "chưa hiểu đầu cua tai nheo", chị Phạm Phương Lan (Hội Luật gia VN) hiến kế nên chăng TƯ Đoàn nên định hướng đào tạo đối tượng cán bộ tại chỗ đang làm việc.

Lắng nghe những thảo luận trái chiều, Trưởng ban Tổ chức TƯ Đoàn Dương Văn An cho hay, dự thảo đề án sẽ tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình Thủ tướng phê duyệt.

Hàng loạt vấn đề sẽ phải được làm rõ như sẽ tuyển 1.000 đoàn viên từ đâu? Ai đứng ra tuyển? Ai đánh giá và giới thiệu các ứng viên vào "các vị trí lãnh đạo"? Nhưng trước tiên, có lẽ, cái tên "Dự án thí điểm tuyển chọn, đào tạo, quy hoạch và sử dụng 1.000 công chức trẻ công tác tại xã, phường, thị trấn" sẽ phải đổi.

• Lê Nhung