- Những con cò trắng cổ dài, chân khẳng khiu chập chờn trong câu hát mẹ ru thời thơ ấu bây giờ đang hiện ra trước mặt tôi cạnh lũ vạc xám đậu đầy các cành cao, cành thấp tạo thành những cây cò, cây vạc. Nhìn lũ cò vạc bỗng lại thương đời mẹ, đời bà lận đận nắng mưa; thương những kiếp người lặn lội... 

Ảnh: Phạm Thị Liên

Vào một ngày cuối xuân năm 2008, tôi có dịp về miền quê Thanh Miện - một huyện thuộc tỉnh Hải Dương

 
Thanh Miện là một vùng chiêm trũng thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng.

Thanh Miện không phải là nơi "chôn rau cắt rốn" của tôi, không phải là quê hương có "chùm vải ngọt" nhưng về với Thanh Miện, tôi như được trở về với hồn quê mộc mạc, thân thương muôn đời của làng xóm Việt Nam xưa.

Ảnh: Phạm Thị Liên

Người dân địa phương vẫn truyền nhau truyền thuyết về hồ An Dương. Truyện kể rằng vào thế kỉ XV, nạn hồng thuỷ đã tạo ra một cơn xoáy nước làm vỡ đê sông Luộc. Cơn xoáy nước đã xoáy vào vùng An Dương tạo thành một vực lớn. Người nơi đây truyền rằng, ở dưới vực này có một con vật rất lớn mà người ta gọi là con Giải. Từ khi con vật lạ xuất hiện nhiều người đã bị chết đuối nơi đây. Người dân ở đây đã cho rằng đó chính là thần Kim Quy đã về đây xua dân dạt ra để làm nơi sinh sống cho các loài sinh vật. Chẳng biết hư thực thế nào chỉ biết nhờ thế mà ngày nay Thanh Miện mới có một khu đa dạng sinh học kì thú đến thế... Đảo cò hiện nay có tới 170 loài sinh vật sống. Một số loài có tên trong sách đỏ Việt Nam như: Con tổ đỉa, rái cá, cá măng kìm, cò trắng, cò lửa, vạc xám...

Đây đang là nơi thu hút khách du lịch trong tỉnh cũng như khách trong và ngoài nước... Đảo cò Thanh Miện đang được tài trợ của quỹ môi trường toàn cầu GEF SGP dự án VN/04/005.

Chúng tôi xuống đảo cò vào lúc hơn 8 giờ sáng. Nếu bình thường vào giờ này cò đi kiếm ăn hết nhưng thật may cho chúng tôi, thời gian cuối xuân đầu hạ này là mùa sinh sản nên cò, vạc ở nhà ấp tổ rất đông. Tôi không ngờ chỉ cách thành phố gần 30 km lại có một khu đa dạng sinh vật hấp dẫn đến như vậy. Đảo cò sẽ đẹp hơn vào lúc sáng sớm và buổi chiều tối. Đó là thời gian cò vạc giao ca. Hàng nghìn, hàng vạn con xoáy tròn trên không, con đậu xuống, con vút bay lên kéo theo cả đàn bay sát mặt hồ tạo thành một cảnh tượng thật đẹp mắt.

Đứng trên bờ, tôi đã thấy cơ man là cò, vạc... lên thuyền bơi quanh đảo, tôi được tận mắt thấy cò bay, vạc đậu, cò ngủ, vạc nằm san sát các ngọn cây, cành cây cùng với những âm thanh ò...ạc...ò...ạc...rộn rạo của sự sống bầy đàn. Những con cò trắng cổ dài, chân khẳng khiu chập chờn trong câu hát mẹ ru thời thơ ấu bây giờ đang hiện ra trước mặt tôi cạnh lũ vạc xám đậu đầy các cành cao, cành thấp tạo thành những cây cò, cây vạc. Nhìn lũ cò vạc bỗng lại thương đời mẹ, đời bà lận đận nắng mưa; thương những kiếp người lặn lội:

"Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non"

Nhưng những cánh cò cũng đánh thức dậy trong tôi cả một kí ức tuổi thơ gắn liền với một không gian bát ngát của cánh đồng rập rờn biển lúa với những cánh cò trắng bay lả bay la, "những cánh cò trắng khiêng nắng qua sông"...

Một thời bình yên, một thời xa vắng đã sống dậy để thấy yêu hơn, quý hơn cuộc sống bình dị của làng quê, để trân trọng hơn lối sống thanh tao của những kẻ sĩ "Lánh đục về trong" giữ mình không bị xoáy vào vòng công danh, bon chen đen bạc của đời thường. Bơi thuyền quanh đảo cò tôi chợt nhớ câu thơ của Nguyễn Trãi:

"Cò nằm hạc lặn nên bầu bạn

Ủ ấp cùng ta làm cái con"

Cái hồn quê, thần thái quê xưa như hội tụ hết ở đây... cây soi bóng mặt nước, cò vạc chen chúc, la đà, bèo lục bình đang độ lớn xanh mướt một màu... khói bếp của người dân ven hồ bảng lảng.

Chỉ gần một tiếng đồng hồ xe chạy, chúng tôi đã được sống ở một nơi bình yên đến thế, được chan hoà với thiên nhiên cây cỏ, với sông nước, chim muông. Nếu bạn chưa một lần đến với đảo cò hãy ghé thăm nơi đây, nơi đất lành chim đậu để được sống chan hoà với thiên nhiên, hưởng không khí trong lành để mến yêu hơn cuộc sống của chúng ta.

Đêm thành phố chập chờn giấc ngủ với cánh cò trắng muốt tuổi thơ xưa...!

• Phạm Thị Liên
  
  Gửi bài cảm xúc quê hương tại đây!