- Đọc thông tin về việc nhập lúa Campuchia, tôi cảm nhận rất rõ sự đơn độc của nông dân chúng tôi trong nền kinh tế thị trường. Việc làm ngơ cho lúa thơm của nước ngoài tràn vào Việt Nam với số lượng lớn sẽ làm phá sản việc trồng lúa thơm vụ thu đông và vụ đông xuân 2008-2009 của nông dân chúng tôi.

Nông dân ĐBSCL khốn khổ vì không bán được thóc. (Ảnh: VNN)

Trong khi Việt Nam đang khủng hoảng thừa lúa gạo, nông dân đang khốn đốn với tương lai mù mịt thì mỗi ngày chúng ta để cho trên 1.000 tấn lúa thơm từ Campuchia tràn sang Việt Nam. Tôi không biết Bộ Công thương có cho phép việc nhập khẩu gạo này hay không. Thế nhưng, nhìn từng đoàn xe nối đuôi nhau xếp thành hàng đợi tới phiên xuống lúa thì rất khó nói lúa này nhập lậu được. Theo thiển ý, dù được phép hay không đây cũng là một hành động không hề nghĩ tới  nông dân chúng tôi.

Theo những nhà nhập khẩu lúa gạo và bán phá giá gạo lúa thơm của nông dân chúng tôi thì thời gian gần đây, nông dân ĐBSCL chủ yếu trồng các giống lúa cao sản như IR 50404, 3217... để bán cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Tuy nhiên, hiện nhu cầu về loại gạo này trên thế giới không còn bao nhiêu nên lượng lúa trong nước tồn đọng và khó tiêu thụ. Ngược lại, thị trường nội địa lại ưa chuộng loại gạo lúa thơm, nhất là tại các thành phố lớn nên việc nhập khẩu lúa ngoại đáp ứng nhu cầu thị trường là điều tất yếu.

Tại sao nông dân ĐBSCL trồng các giống chất lượng gạo thấp như giống IR 50404, 3217? Một giống lúa muốn được nông dân sản xuất đại trà phải đảm bảo 3 yếu tố cơ bản là: 1. Phải có chất lượng được thị trường chấp nhận; 2. Phải có năng suất cao (cho thu nhập cao) để nông dân chấp nhận. 3. Phải có tỷ lệ xay thành gạo cao để thương lái chấp nhận. Thiếu một trong ba yếu tố trên, giống lúa đó sẽ chết yểu.

Năm nay, gạo giống IR 50404 xuất khẩu không được, doanh nghiệp chẳng thèm mua, mọi người chê nông dân chúng tôi lạc hậu, trồng giống lúa lỗi thời. Thiệt là hết biết, muốn nói gì thì nói, chẳng cần phải suy nghĩ.

Hiện nay, nông dân chúng tôi chọn giống theo kiểu “hên xui”. Không có bất cứ một ai dám nói giống lúa nào sẽ có giá bao nhiêu khi chúng tôi thu hoạch cả. Các giống lúa thơm chất lượng lúa rất tốt nhưng thị trường tiêu thụ, giá cả và năng suất lại rất bất thường. Các giống lúa này lại nhiễm nặng sâu bệnh và rầy nâu. Các giống lúa thơm chỉ trồng được ở vụ đông xuân, vụ hè thu cho năng suất rất thấp. Khi trồng lúa thơm nếu thuận lợi thì thu nhập cao gấp rưỡi hoặc gấp đôi lúa thường. Nếu không thuận lợi thì thu nhập thấp với tỷ lệ ngược lại, có khi còn lỗ vốn. 

Không phải nông dân ĐBSCL không trồng lúa thơm mà thực ra họ đã “thất điên bát đảo” vì giống lúa này. Vụ đông xuân 2007-2008, đa số nông dân vùng tôi trồng lúa thơm. Đến khi lúa trổ bị rầy nâu nặng đến nỗi dù đã phun xịt hết cách, lúa vẫn bị trổ nóc vì cháy rầy, năng suất rất thấp. Dù giá lúa cao nhưng năng suất quá thấp nên những người trồng lúa thơm có thu nhập thấp hơn trồng lúa thường.

Đến vụ hè thu 2008, chỉ còn một số người gieo sạ lúa thơm, vụ này lúa mới mọc đã bị nhiễm bệnh lúa von rất nặng, trước khi trổ, lúa bị bệnh cháy bìa lá rất nặng. Đến khi trổ bị lép hạt, lại bị rầy nâu tấn công. Mười nhà trồng lúa thơm thì lỗ cả mười.

Nếu bình thường thì nông dân chúng tôi đã chạy “vắt chân lên cổ” chẳng ai dám sạ lúa thơm. Thế nhưng, năm nay, lúa thơm đột xuất lại có giá quá cao, khoảng 8.000–9.000 đồng/kg, cao hơn lúa IR 50404 đến khoảng 5000 đồng/kg và đắt như tôm tươi. Vì thế, vụ đông xuân sắp tới, hầu hết những người đã trồng lúa thơm quay lại trồng lúa thơm, những người trồng lúa giống IR 50404 cũng chuyển sang làm lúa thơm. Tất cả những nông dân có máu thích phiêu lưu mạo hiểm đều trồng lúa thơm với hy vọng sẽ đón được ngọn gió giá cao này.

Nông dân hăng hái trồng lúa thơm. Vậy mà nỡ lòng nào, tỉnh An Giang – vựa lúa lớn nhất cả nước lại mỗi ngày có đến cả 1000 tấn lúa ngoại lai. Với năng suất lúa thơm khoảng 6,5 tấn/ha, mỗi ngày gần 154ha lúa đông xuân của nông dân chúng tôi sẽ không bán được. Cứ lấy bình quân mỗi gia đình nông dân có 2ha, mỗi ngày 77 gia đình sẽ lâm vào khốn khổ… Đó là chưa nói đến việc số lượng lúa này có thể tăng lên từng ngày, và số tỉnh cho nhập lúa Campuchia tăng lên.

Tư tưởng cho nhập để có gạo ngon với giá rẻẩphi chăng là một tư tưởng đầy thiển cận và nông nổi. Nếu lĩnh vực nào cũng áp dụng như vậy thì nền kinh tế Việt Nam sẽ bị phá sản ngay tức khắc.

Có quan điểm cho rằng việc nhập khẩu lúa gạo này xuất phát từ quan hệ hữu nghị của hai nước Việt Nam và Campuchia. Lúa do người Việt làm ở nước bạn mang về là có. Lúa của nước bạn nhập qua cũng có. Nếu biết rằng trước đây Nhật Bản đã dùng đất Campuchia để bán xe mô tô và đồ điện tử “bãi thải” cho Việt Nam thì việc Thái Lan dùng Campuchia làm bàn đạp để bán gạo   cho Việt Nam là điều dễ hiểu.

Lúa Campuchia đang chờ nhập vào Việt Nam. (Ảnh: VNN)

Thưa ông, “nhu cầu gạo cao cấp trong nước khá lớn” là bao nhiêu và ở đâu? Hiện nay, giá lúa Jasmine 85 khoảng 7.000-8.000 đồng/kg. Ông có dám bao tiêu lúa Jasmine 85 cho chúng tôi vào vụ đông xuân với giá 6.000 đồng/kg không? Rất nhiều năm, chúng tôi làm lúa thơm nhưng bán với giá gần bằng lúa ngang.

Năm vừa rồi, toàn bộ nông dân chúng tôi bị mất mùa do trồng lúa thơm nên giá lúa thơm cao và khan hiếm thì ông lại cho rằng chúng tôi “chạy theo năng suất chỉ trồng loại lúa rẻ tiền”. Ông có biết rằng, nông dân chúng tôi năm vừa rồi “thất điên bát đảo” vì lúa thơm Jasmine 85 hay không? Ông có biết rằng, quan niệm “việc nhập lúa thơm từ Campuchia là tất yếu” sẽ gây khốn khó cho bao nhiêu nông dân trong vụ đông xuân sắp tới hay không? Nếu chỉ vì “nhu cầu” thích ăn lúa thơm mà ông có quan niệm như trên thì xin nghĩ lại, tội nghiệp cho nông dân chúng tôi quá.

Có một định kiến hết sức sai lầm của ba nhà đối với nông dân chúng tôi, đó là nền nông nghiệp chúng ta lạc hậu do nông dân chúng tôi có trình độ thấp, sản xuất hết “chạy theo” cái này lại “chạy theo” cái kia. Vâng, chúng tôi có trình độ học vấn thấp, nhưng đối với việc trồng lúa thì cần phải xem lại. Với sự khiêm tốn đúng mực, tôi xin nói rằng đa số nông dân Việt Nam làm lúa giỏi hơn nông dân Thái Lan.

Hầu hết nông dân Việt Nam làm lúa ngắn ngày năng suất cao sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật rất nhiều nên phải thật chính xác và nhuần nhuyễn. Đa số nông dân Thái Lan làm lúa dài ngày năng suất thấp, phân bón thuốc bảo vệ thực vật sử dụng ít, làm sao nhuần nhuyễn bằng nông dân Việt Nam? Về kỹ thuật, nếu nông dân Thái Lan biết được nông dân Việt Nam chế tạo gần hết máy móc phục vụ cho nông nghiệp (các nhà khoa học hầu như không làm), không biết họ sẽ nghĩ sao?

  Nông dân chúng tôi đã mang thu nhập còm cõi của mình đảm bảo giá gạo rẻ cho cả nước trong những ngày thị trường gạo sóng gió. Nếu không cấm nhập lúa, toàn bộ nông dân chúng tôi sẽ bị phá sản.

Không thể có biện minh nào hợp lý cho việc nhập lúa này. Không thể để cho nền nông nghiệp Việt Nam bị phá sản. Không thể vô cảm trước số phận của hàng triệu nông dân sẽ nghèo đói và khốn khổ vì hành động này. Xin các cơ quan có trách nhiệm càng nhanh càng tốt nghiêm cấm hành động nhập lậu lúa kể trên.  

• Hoàng Kim, Đồng Tháp